ZİRAİ KAZANÇ, ZİRAİ FAALİYET, ZİRAİ İŞLETME, ÇİFTÇİ VE MAHSULÜN TARİFİ MADDE 52
ZİRAİ KAZANÇTA VERGİLEME MADDE 53
İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ ÖLÇÜLERİ MADDE 54
KAZANCIN ZİRAİ İŞLETME HESABI ESASINA GÖRE TESPİTİ MADDE 55
ZİRAİ İŞLETME HESABI ESASINA GÖRE HASILAT MADDE 56
ZİRAİ İŞLETME HESABI ESASINDA GİDERLER MADDE 57
HASILATTAN İNDİRİLEMİYECEK GİDERLER MADDE 58
AÇIKLAMA
1-Zirai Kazanç ve Diğer Gelir Unsurlarıyla Olan İlişkisi Zirai kazanç:
B-ZİRAİ KAZANCIN VERGİLENDİRME ESASLARI
2-Gerçek Usulde Vergilendirme
3-Zirai kazancın tespiti
1.ZİRAİ KAZANÇLARA İLİŞKİN İSTİSNA, İNDİRİM VE TEŞVİKLER
3.TARIMSAL DESTEKLEME ÖDEMELERİ ÜZERİNDEN TEVKİF YOLUYLA TAHSİL EDİLEN GELİR VERGİSİNİN İADESİ
4. YILLIK BEYANNAMENİN VERİLMESİ VE GELİRİN TOPLANMASI
5. ZARARLARIN KÂRLARA TAKAS VE MAHSUBU
6. YILLIK BEYANNAMEYE DÂHİL EDİLEN KAZANÇ VE İRATLARDAN YAPILACAK İNDİRİMLER
7. TEVKİF YOLUYLA KESİLEN VERGİLERİN MAHSUBU VE İADESİ
8. 2021 TAKVİM YILI GELİRLERİNE UYGULANACAK VERGİ TARİFESİ
9. YILLIK BEYANNAMENİN VERİLMESİ
10. VERGİNİN ÖDENME ZAMANI VE ŞEKLİ
11. BEYANNAMEYE EKLENECEK BİLDİRİM VE BELGELER
12. BEYANNAME VERMEYENLERE UYGULANACAK YAPTIRIMLAR
13. ZİRAİ KAZANCIN VERGİLENDİRİLMESİNE İLİŞKİN ÖRNEKLER
KONUYLA İLGİLİ ÖZELGELER
KONUYLA İLGİLİ DANIŞTAY KARARLARI

KONUYLA İLGİLİ ÖZELGELER

KONUYLA İLGİLİ ÖZELGELER

 

 

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 58889402-105[2016/127-1075]-70028 T. 28.12.2016 tarihli özelgesi

KONU: ORGANİK GÜBRE ÜRETİMİ BEDELSİZ OLARAK TEMİN EDİLEN ATIK MADDE VE GÜBRELERİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ VE GİDER HESAPLARI HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğü mükellefi olduğunuz ve işletme hesabı esasına göre defter tuttuğunuz, Kaliforniya solucanları ile organik gübre üretimi yaptığınız, büyükbaş hayvanların yetiştirildiği alanlardan ve ev kullanıcılarından temin ettiğiniz söz konusu solucanların; büyükbaş hayvan gübresi, çay atıkları, yumurta kabukları, muz kabukları vb. ile hazırlanan mamalarla beslendikleri ve mamayı sindirim sisteminden geçirerek işleyip vücuttaki enzimleri bırakması sonucunda gübre üretimi gerçekleştirdikleri belirtilerek, bedelsiz olarak temin ettiğiniz atık madde ve gübrelerin işletme defterinize kaydının nasıl yapılacağı ve bu durumun nasıl belgelendirileceği, nakliye giderlerinin gider olarak mı yoksa maliyet olarak mı dikkate alınacağı, ayrıca çoğalan ve değeri katlanan solucanların işletme hesabı defterine hangi belge ile nasıl kaydedileceği ile yıl sonunda solucanların sayımının çok uzun zamanı alacağından envanter işlemlerinin nasıl yapılacağı hususlarında Başkanlığımız görüşünün bildirilmesi istenilmektedir.

Konuya ilişkin olarak Başkanlığımız Bandırma Vergi Dairesi Müdürlüğü ile yapılan yazışma sonucu cevaben alınan 14/10/2016 tarihli ve 14305 yazı ve eki yoklama fişinin tetkikinden; yaklaşık 8.000 metrekare alanda,

1.500 metrekare kapalı alan içerisinde birbirine bitişik nizam 4 ayrı bölüm- de (1. bölüm büyükbaş hayvan gübresi giriş alanı, 2. bölüm üretim alanı, 3. bölüm kurutma alanı, 4. bölüm hijyen ve depolama alanı) faaliyetinizi sürdürdüğünüz, makine parkurunuz ve gübrelerin olgunlaşma süreci ta- mamlanmadığından işletmeniz kurulduğundan bugüne kadar organik gübre satışı yapmadığınız, üretim yerinde sadece üretilen Kaliforniya solucan- larının satışını gerçekleştirdiğiniz, solucanları adet bazında paketlemeden üstü delikli hazır plastik saklama kaplarına koymak suretiyle sattığınız, bu satışın üretim yerinde gerçekleştiği, ayrıca satış mağazanız olmadığı, iş- yerinizde başka bir faaliyetinizin bulunmadığı ve bir adet işçi çalıştırdığınız hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52 nci maddesinde; “Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır.

Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsul- lerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muha- fazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.

...

Mahsullerin değerlendirilmeleri maksadıyla ve zirai istihsale müteferri olarak işlenmesi de zirai faaliyete girer. Ancak, bu ameliye, aynı teşebbü- sün cüz’ünü teşkil eden bir işletmede vukua geliyorsa, bu ameliyenin zirai faaliyet sayılabilmesi için işletmenin sınai bir müessese ehemmiyet ve genişliğinde olmaması ve faaliyetini, cüz’ünü teşkil ettiği teşebbüsün mah- sullerine hasretmesi şarttır.

...

Yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme, bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (Adi şirketler dahil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan madde- lere de mahsul denir.

...” hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 53 üncü maddesinde, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazanç- ların, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, 54 üncü maddede yazılı işletme bü- yüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçi- lerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri tak- dirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirileceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri hüküm altına alınmıştır.

Yine aynı maddenin beşinci fıkrası hükmü uyarınca, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bulunmaları halinde izleyen vergilendirme dönemi başından, işe yeni baş- layanlar ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilmektedir- ler.

Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinde yazılı işletme bü- yüklüğü ölçülerini aşanlar, müteakip vergilendirme dönemi başından itiba- ren gerçek usulde vergilendirileceklerdir.

Gerçek usule tabi olanlardan bu ölçülerin altında kalanlar ise, müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren hasılatları üzerinden tevkifat ya- pılmak suretiyle vergilendirilebilmektedirler.

Bu çerçevede, anılan Kanunun 54 üncü maddesinde, zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri belirlenmiş olup söz konusu maddede, solucan yetiştiriciliği faaliyeti ile ilgili olarak herhangi bir işletme büyüklüğü ölçüsü belirlenmemiştir.

Ayrıca, yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, kimlerin vergi tevkifatı yapmakla yükümlü oldukları sayılmış, (11) numaralı bendinde de çiftçiler- den satın alınan zirai ürünlerin alış bedeli üzerinden bu çiftçilerin gelir ver- gilerine mahsuben tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Söz konusu tevkifat oranları Bakanlar Kurulunun 12/01/2009 tarih ve 2009/14592 sayılı Kararı ile 01/01/2009 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, hayvanlar ve bunların ürünleri ile kara ve su avcılığı ürünleri için % 2, diğer zirai ürünler için ise % 4, ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan hayvan ve hayvansal ürünlerde % 1, diğer zirai ürünlerde ise % 2 olarak belirlenmiştir.

Öte yandan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 235 inci maddesinde;

«Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden satın aldıkları malların bedelini ödedikleri sırada

iki nüsha makbuz tanzim etmeye ve bunlardan birini imzalayarak satıcı çiftçiye vermeye ve diğerini ona imzalatarak almaya mecburdurlar.

Mal tüccar veya çiftçi adına bir adamı veya mutavassıt tarafından alındığı takdirde makbuz bunlar tarafından tanzim ve imza olunur.

Çiftçiden avans üzerine yapılan mübayaalarda, makbuz, malın teslimi sırasında verilir.

Müstahsil makbuzunun tüccar veya alıcı çiftçi nezdinde kalan nüshası fatura yerine geçer.

...” hükmüne yer verilmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, solucan yetiştiriciliği faaliyetiniz netice- sinde elde edilecek kazanç zirai kazanç sayılacak olup; solucan yetiştirici- liği faaliyetine ilişkin işletme büyüklüğü ölçüsü belirlenmemiş olduğundan, bu faaliyetiniz nedeniyle elde edeceğiniz kazançların Gelir Vergisi Kanu- nunun 94 üncü maddesinin 11 numaralı bent hükümleri dikkate alınarak, tevkif suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca tevkif suretiyle vergilendirilecek zirai kazancınız için defter tutma ve beyanname verme yükümlülüğünüz de bulunmamaktadır.

Öte yandan, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile defter tutmak zorunda olan çiftçiler tarafından şahsınızdan solucan veya gübre alışı yapılması halinde bu mükelleflerce tarafınıza müstahsil makbuzu düzenlenmesi gerekmektedir. Ancak, solucanların ve üretilen organik gübrelerin, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılanlar dışındaki kişilerce tarafınızdan satın alınması halinde, gelir vergisi tevkifatı yapılmayacak olup ayrıca alım satıma ilişkin belge de düzenlenmeyecektir.

Diğer taraftan, mükellefiyet yönünden bağlı bulunduğunuz ... Vergi Dai- resi Müdürlüğüne yazılı olarak başvurduğunuz takdirde, izleyen vergilen- dirme dönemi başından itibaren, Kaliforniya solucanı yetiştiriciliği faaliyeti nedeniyle elde etmiş olduğunuz zirai kazancınızın gerçek usulde tespit olunarak vergilendirilebileceği tabiidir.

 

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 93767041-120[52-2016/15]-92 T. 03.12.2016 tarihli özelgesi

KONU: ADİ ORTAKLIK BÜNYESİNDEKİ ÇİFTLİKLE ÜRETİLEN YUMURTALARIN SATIŞININ VERGİLENDİRİLMESİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, dört ortaktan oluşan adi ortaklık türündeki işletmenize ait çiftlik içerisinde beslenen tavuklardan elde edilen yumurtaların, toptan olarak marketlere satışı faaliyetinde bulunduğunuz belirtilerek, söz konusu faaliyetinizden elde edeceğiniz kazancın, ticari kazanca mı yoksa zirai kazanca mı tabii olduğu, ayrıca zirai ürün satışlarınıza ilişkin belge düzeni ile tutmak zorunda olduğunuz yasal defterler hakkında ve üretimde kullandığınız tavukların gider unsuru ya da amortismana tabi iktisadi kıymet olarak mı değerlendirilmesi gerektiği hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

GELİR VERGİSİ KANUNUN YÖNÜNDEN:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında, zirai faaliyetten doğan kazancın zirai kazanç olduğu hükme bağlanmış, ikinci fıkrasında ise zirai faaliyetin; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade ettiği, aynı maddenin altıncı fıkrasın- da da yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelerin zirai işletme olduğu belirtilmiştir.

Aynı Kanunun 53 üncü maddesinde, “Çiftçilerin elde ettikleri zirai ka- zançlar, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tev- kifat yapılmak suretiyle vergilendirilir. 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir.

Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler.

...

Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bulunmaları halinde izleyen vergilendirme dönemi ba- şından, işe yeni başlayanlar, işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilirler. 54 üncü maddede yazılı ölçüleri aşanlar müteakip vergilendir- me dönemi başından itibaren gerçek usulde; gerçek usule tabi olanlardan bu ölçülerin altında kalanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilirler.” hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanunun 54 üncü maddesinde, zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri belirlenmiştir.

Buna göre, söz konusu maddenin (A) bendinin 24 üncü grubunda, kü- çükbaş hayvanlarda işletme büyüklüğü ölçüsü, 750 adet hayvan (Bir ya- şından küçük küçükbaş hayvanlar ile kümes hayvanları hariç) olarak tespit edilmiştir.

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 213 üncü maddesinde, zirai kazanç elde eden mükelleflerin çiftçi işletme defteri tutacağı ifade edilmiş olup, bu mükelleflerin isteğe bağlı olarak bilânço esasına göre def- ter tutabilmeleri Gelir Vergisi Kanununda düzenlenmiştir.

Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, çiftlik içerisinde beslenen tavuklardan elde edilen yumurtaların satılması faaliyeti neticesinde elde edilecek kazanç; zirai kazanç olup ayrıca Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinde kümes hayvanları ile ilgili işletme büyüklüğü ölçüsü be- lirlenmediğinden, yetiştirilen tavuklardan elde edilen yumurtaların satılma- sı faaliyetinden elde edilen kazancın anılan Kanunun 94 üncü maddesine göre tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, kayıtlarımızın tetkikinden kendi isteğiniz ile gerçek usulde zirai kazanç usulüne göre vergilendirildiğiniz anlaşıldığından, zirai ka- zancınıza ilişkin zirai işletme defteri kullanmanız gerekmekte olup bağlı olduğunuz vergi dairesine dilekçeyle başvuruda bulunmanız halinde ise bilanço esasına göre defter tutmanız mümkün bulunmaktadır.

VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN:

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde; fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göster- mek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye veri- len ticari vesika olarak tanımlandıktan sonra, aynı Kanunun 232 nci

maddesinde; birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:

1.Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;

2.Serbest meslek erbabına;

3.Kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara;

4.Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;

5.Vergiden muaf esnafa;

Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlarda fatu- ra istemek ve almak mecburiyetindedirler.

...

hükmü yer almaktadır.

Mezkur Kanunun, 313 üncü maddesinde, “İşletmede bir yıldan fazla kul- lanılan ve yıpranmaya, aşınmaya veya kıymetten düşmeye maruz bulunan gayrimenkullerle 269 uncu madde gereğince gayrimenkul gibi değerlenen iktisadi kıymetlerin, alet, edavat, mefruşat, demirbaş ve sinema filmlerinin birinci kısımdaki esaslara göre tespit edilen değerinin bu Kanun hükümle- rine göre yok edilmesi amortisman mevzuunu teşkil eder...” hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 5024 sayılı Kanunla değişen 315 inci maddesinde; “Mü- kellefler amortismana tabi iktisadi kıymetlerini Maliye Bakanlığının tespit ve ilan edeceği oranlar üzerinden itfa ederler. İlan edilecek oranların tespi- tinde iktisadi kıymetlerin faydalı ömürleri dikkate alınır.” hükmü yer almak- tadır.

Bahsi geçen maddenin Bakanlığımıza verdiği yetkiye istinaden amor- tismana tabi iktisadi kıymetler için uygulanacak “Faydalı Ömür ve Amor- tisman Oranları” tespit edilmiş ve bu oranlar 339, 365, 389, 399, 406,418 ve 439 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğleri ile değişik 333 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği eki liste ile açıklanmıştır.

Buna göre, gerçek usulde zirai kazanç usulüne göre vergilendirildiğiniz ve defter tutmak zorunda olduğunuzdan sattığınız emtia veya yaptığınız işler için fatura vermek ve fatura istemek ve almak mecburiyetinizin bulun- duğu ve üretimde kullandığınız tavukların 333 Sıra No.lu Vergi Usul Kanu- nu Genel Tebliğin ekinde yer alan listenin “7-Tarım” başlıklı ana bölümün “7.10. Yumurtalık Tavuklar (civciv ve besilik tavuklar hariç)” alt bölümünde yer alan faydalı ömür ve oran üzerinden (2 yıl, %50), amortisman yoluyla itfa edilmesi gerekmektedir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 84098128-120.02.02.02[52-2014-3]-70 T. 17.2.2015 tarihli özelgesi

KONU: MİDYE ÜRETİCİLİĞİ FAALİYETİNİN VERGİLENDİRİLMESİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, Türk kara suları içerisinde midye çiftliği kuracağınızı belirterek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 54›üncü maddesinde hüküm altına alınan işletme büyüklüğü ölçüleri arasında yer almayan midye üretimi faaliyetinin vergilendirilmesine ilişkin Başkanlığımız görüşünün bildirilmesinin talep edildiği anlaşılmış olup, konuya ilişkin Başkanlığımız görüşü aşağıda açıklanmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52›nci maddesinde, «Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır. Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.

...

Yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (Adi şirketler dahil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan maddelere de mahsul denir.» hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanunun 53›üncü maddesinde, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların, bu Kanunun 94›üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, 54’üncü maddede yazılı iş- letme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahi- yetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya di- ledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirileceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, aynı maddenin beşinci fıkrası hükmü uyarınca, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bulunmaları halinde izleyen vergilendirme dönemi başından, işe yeni başlayanlar ise, işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilmektedirler.

Ayrıca, Gelir Vergisi Kanununun 54›üncü maddesinde yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşanlar, müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren gerçek usulde vergilendirileceklerdir. Gerçek usule tabi olanlardan bu ölçülerin altında kalanlar ise, müteakip vergilendirme

dönemi başından itibaren hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilebilmektedirler.

Bu çerçevede, anılan Kanunun 54›üncü maddesinde, zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri belirlenmiş olup, söz konusu maddede, midye üretimi ile ilgili olarak herhangi bir işletme büyüklüğü ölçüsü belirlenmemiştir.

Diğer taraftan, yine aynı Kanunun 94›üncü maddesinde, kimlerin vergi tevkifatı yapmakla yükümlü oldukları sayılmış, (11) numaralı bendinde de, çiftçilerden satın alınan zirai ürünlerin alış bedeli üzerinden bu çiftçilerin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır. Söz konusu tevkifat oranları Bakanlar Kurulunun 12/01/2009 tarih ve 2009/14592 sayılı Kararı ile 01/01/2009 tarihinden itibaren

geçerli olmak üzere, hayvanlar ve bunların ürünleri ile kara ve su avcılığı ürünleri için % 2, diğer zirai ürünler için ise % 4, ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan hayvan ve hayvansal ürünlerde % 1, diğer zirai ürünlerde ise % 2 olarak belirlenmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, midye üretimi faaliyetinin zirai faaliyet olarak değerlendirilmesi ve söz konusu faaliyet ile ilgili işletme büyüklüğü ölçüsü belirlenmemiş olduğundan, bu faaliyet nedeniyle elde edilen kazançların Gelir Vergisi Kanununun 94›üncü maddesi uyarınca tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca tevkif suretiyle vergilendirilecek zirai kazancınız için defter tutma ve beyanname verme yükümlülüğünüz de bulunmamaktadır.

Öte yandan yetiştirilen midyelerin Gelir Vergisi Kanununun 94›üncü maddesinde sayılanlar dışındaki kişilerce satın alınması halinde herhangi bir vergi tevkifatı yapılmayacak olup, alım satıma ilişkin belge de düzenlenmeyecektir.

Ayrıca, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bulunmaları halinde, izleyen vergilendirme dönemi başından; işe yeni başlayanların ise, işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilecekleri tabiidir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 63611781-120.01.99[Özl.2014-4]-3 T.27.2.2015 tarihli özelgesi

KONU: ZİRAİ ÜRÜN SATAN ŞİRKETİN KENDİ ÜRETTİĞİ ZİRAİ ÜRÜNLERİN SATIŞINDAN TEVKİFAT YAPILIP YAPILMAYACAĞI HK

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda; tarım ve hayvancılık faaliyetinden dolayı mükellef olduğunuz, şirketinize ait arazilerde yetiştirdiğiniz zirai ürünlerin ihtiyaç fazlasını fatura mukabili satıp hasılat hesaplarına kaydettiğiniz, gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerine fatura karşılığı yapılan satışların ticaret borsasına tescil edilerek yapılmasında gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmayacağı hususunun bildirilmesi istenilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52?nci maddesinin birinci fıkrasında zirai faaliyetten doğan kazancın zirai kazanç olduğu, ikinci fıkrasında ise; zirai faaliyetin; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade ettiği, hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun, «Vergi Tevkifatı» başlıklı 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında; «Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilânço ve zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıda sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dâhil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.» hükmü yer almış olup, fıkranın 11 inci bendiyle çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller

ve hizmetler için yapılan ödemeler üzerinden belirtilen oranlarda vergi tevkifatı yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Ayrıca, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 11 inci maddesinin beşinci fıkrası ile Maliye Bakanlığı zirai ürünlerin (işlenmiş olanlar dâhil) alım satımına aracılık eden kuruluşlar ile ticaret borsalarını bu mahsullerin satın alınması sırasında yapılacak vergi tevkifatından müteselsilen sorumlu tutmaya, söz konusu ürünlerin satışı dolayısıyla yapılacak

vergi tevkifatının hangi safhada yapılacağını her bir ürün için ayrı ayrı belirlemeye yetkili kılınmıştır.

Bu yetkiye istinaden 15.09.1990 tarih ve 20636 sayılı Resmi Gazete›de yayımlanan 164 seri no.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin 4 numaralı bölümünde;

«5590 sayılı Kanuna göre kurulmuş olan Ticaret Borsalarında Borsada işlem gören zirai ürünlerin tescil ettirilerek çiftçi dışındaki kişi ve kuruluşlardan satın alınması halinde, Borsada, tescil ettirilerek satın alınan zirai ürünler için, satın alanların müteselsil sorumluluğu bulunmamaktadır. Borsada tescil ettirilerek, çiftçilerden satın alınan

zirai ürün bedelleri üzerinden tevkif edilerek vergi dairelerine ödenmesi gereken vergiden, Borsalar ve zirai ürünü satın alanlar müteselsilen sorumlu olacaklardır.

Öte yandan, bu Tebliğin 1, 2 ve 3 üncü bölümlerinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşları ile diğer kişi, kurum ve kuruluşların; çiftçi dışında kalan kişi, kurum ve kuruluşlardan, 5590 sayılı Kanuna göre kurulmuş bulunan Ticaret Borsalarında tescil ettirerek satın aldıkları zirai ürün bedelleri üzerinden, gelir vergisi tevkifatı yapmayacaklar ve müteselsilen de sorumlu olmayacaklardır.

Ancak; söz konusu zirai ürünlerle ilgili olarak daha önce çiftçiden satın alınması esnasında gelir vergisi tevkifatının yapılmamış olması halinde, tevkif yoluyla ödenmesi gereken vergi, gecikme faizi ve gecikme zammından tescil işlemini yapan borsalar ve vergisi tevkif yoluyla ödenmeyen zirai ürünü Borsaya getirenler de müteselsilen sorumlu olacaklardır.»

açıklamaları yer almaktadır.

Ayrıca anılan Tebliğin «11. Müteselsil Sorumluluk Çerçevesinde Tevkif Edilen Vergilerin Mahsubu» başlıklı bölümünün «b) Çiftçi Dışındaki Kişi ve Kurumlarca Yapılan Zirai Ürün Satışlarında, Alıcının Gelir Vergisi Tevkifatı Yapması Halinde, Tevkif Edilen Vergilerin Mahsubu» başlıklı alt bölümünde;

«Zirai ürün alım-satım işi yapan kişi ve kuruluşların, sattıkları zirai ürün bedelleri üzerinden tevkif edilen vergiler, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergilerden mahsup edilebilecektir. Bu mahsup işleminin yapılabilmesi için, zirai ürün satışı nedeniyle kendisine yapılan ödemeden alıcı tarafından tevkif edilen verginin ödendiğini gösteren belgenin, kesinlikle beyannameye eklenmesi gerekir.

Öte yandan, çiftçiler dışında kalan kişilerin, sattıkları zirai ürün (işlenmiş olanlar dâhil) bedelleri üzerinden tevkif edilen vergilerin, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan vergiden fazla olması halinde bu tutar, ödenmiş olmak kaydıyla genel hükümler çerçevesinde mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilebilecektir. Bu mahsuplara rağmen kalan bir tutarın bulunması halinde bu tutar, mükelleflerin müracaatı üzerine genel hükümler çerçevesinde kendilerine iade edilebilecektir.

Zirai ürün alım-satım işi yapan kişi ve kuruluşların yukarıda yapılan açıklamalara göre kendilerine yapılan ödemelerden tevkif edilen vergilerin, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilebilmesi ve mahsuplar sonunda kalan vergilerin iade edilebilmesi için ayrıca, kendilerinin satın almış oldukları zirai ürün bedelleri üzerinden tevkif ettikleri vergilerin de muhtasar beyanname

ile beyan edilerek, ödenmiş olması gerekmektedir.» açıklamalarına yer verilmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, şirketinizce; söz konusu zirai ürünlerin borsaya tescil ettirilmeksizin satılması durumunda, alıcıların müteselsil sorumluluk kapsamında gelir vergisi tevkifatı yapmaları gerekmekte olup, söz konusu kesintinin fatura üzerinde gösterilebilmesi mümkün bulunmaktadır .

Diğer taraftan, ticaret borsalarında tescil ettirilerek zirai ürün satışı yapmanız halinde; zirai ürünlerinizi satın alanlar, çiftçi olmamanız münasebetiyle gelir vergisi tevkifatı yapmayacaklar ve de müteselsilen sorumlu olmayacaklardır.

Ancak, satışa konu zirai ürünlerle ilgili olarak daha önceden (çiftçiden satın alınması esnasında) gelir vergisi tevkifatının yapılmamış olması halinde, tevkif yoluyla ödenmesi gereken vergi, gecikme faizi ve gecikme zammından tescil işlemini yapan borsalar ile vergisi tevkif yoluyla ödenmeyen zirai ürünü borsaya getirenlerin müteselsilen sorumlu olacakları tabiidir.

Öte yandan, şirketinizce; söz konusu zirai ürünlerin borsaya tescil ettirilmeksizin satılması durumunda, alıcılar tarafından tevkif edilecek vergilerin, kurumlar vergisi beyannamesi üzerinden hesaplanan vergiden mahsubu açısından; şirketinizin doğrudan üretici olması, dolayısıyla da tevkifata tabi herhangi bir zirai ürün alımının söz konusu olmaması şartıyla, şirketiniz yönünden zirai ürün bedelleri üzerinden gelir vergisi tevkifatı yapılıp yapılmadığına ilişkin muhtasar beyanname ile beyan ve ödeme koşulu aranmayacaktır.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 63611781-120[53-2014/3]-15 T. 7.5.2015 tarihli özelgesi

KONU: AKVARYUM BALIĞININ ÜRETİMİ VE SATIŞININ VERGİLENDİRİLMESİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunun ve hakkınızda düzenlenen yoklama fişinin incelenmesinden;

-Bir işyeri kiralayarak damızlık olarak aldığınız akvaryum balıklarını belirli bir süre yetiştirdikten sonra muhtelif kişilere internet üzerinden kargo ile teslimini sağlamak suretiyle satışını

gerçekleştireceğinizin ve kiralamış olduğunuz işyerinde balıkların sadece beslenmesi ve bakımının sağlanacağının beyan edildiği,

-Evcil hayvan grubundan süs balığı (akvaryum balığı) üretim ve satış faaliyetinden dolayı vergi mükellefi olup olmayacağınız, vergi mükellefi olmanız halinde hangi gelir unsuru yönünden vergilendirileceğiniz hususunda Defterdarlığımız görüşünün talep edildiği anlaşılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun «Ticari Kazancın Tarifi» başlıklı 37 nci maddesinde ise, her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu, ticari kazancın ise Vergi Usul Kanunu hükümlerine ve bu kanunda yazılı gerçek (Bilanço veya işletme hesabı esası) veya basit usule göre tespit edileceği belirtilmiştir.

Ticari faaliyet bir tür emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup, kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin «ticari faaliyet» olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak, bir faaliyetin «ticari faaliyet» sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurlarıyla birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Aynı Kanunun 52 nci maddesinde, «Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır. Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.

...

Yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (Adi şirketler dahil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan maddelere de mahsul denir.» hükmü yer almaktadır.

Kanunun 53 üncü maddesinde, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendiri- leceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançla- rı için beyanname vermeyecekleri hüküm altına alınmıştır.

Bu çerçevede, anılan Kanunun 54 üncü maddesinde, zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri belirlenmiş olup, söz konusu maddede, akvaryum balığı üretimi ile ilgili olarak herhangi bir işletme büyüklüğü ölçüsü belirlenmemiştir.

Yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinde, kimlerin vergi tevkifatı yapmakla yükümlü oldukları sayılmış, (11) numaralı bendinde de, çiftçilerden satın alınan zirai ürünlerin alış bedeli üzerinden bu çiftçilerin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Söz konusu tevkifat oranları Bakanlar Kurulunun 12/01/2009 tarih ve 2009/14592 sayılı Kararı ile 01/01/2009 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere hayvanlar ve bunların ürünleri ile kara ve su avcılığı ürünleri için % 2, diğer zirai ürünler için ise % 4, ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan hayvan ve hayvansal ürünlerde % 1, diğer zirai ürünlerde ise % 2 olarak belirlenmiştir.

Bu hüküm ve açıklamalara göre, akvaryum balığı üretimi faaliyetinin zirai faaliyet olarak değerlendirilmesi; söz konusu faaliyet ile ilgili işletme büyüklüğü ölçüsü belirlenmemiş olduğundan, bu faaliyet nedeniyle elde edilen kazançların Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesi uyarınca tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.

Ancak, akvaryum balıklarının üretilip satış yapılabilecek safhaya getirilmesine kadarki faaliyetin zirai faaliyet; üretildiği yerin dışında başka bir dükkan veya mağazaya götürülerek satılması ya da söz konusu balıkların internet ortamında satışı halinde, bu faaliyetin ticari faaliyet kapsamında değerlendirilmesi ve bu faaliyet sonucu elde edilen kazancın ticari kazanç hükümleri çerçevesinde vergiye tabi tutulması gerekmektedir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 67630374-120[2014-4]-1 T. 07/04/2014 tarihli özelgesi

KONU: PANCAR SÖKME MAKİNESİNE SAHİP ZİRAİ KAZANÇ MÜKELLEFLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden; şahsınıza ait ve ayrıca kiraladığınız arazilerde şeker pancarı ürettiğinizi, bu zirai faaliyetinizle ilgili olarak 375.000,00 TL değerinde pancar sökme makinesi aldığınızı, söz konusu araç nedeniyle gerçek usulde vergilendiri- lip vergilendirilmeyeceğiniz ile gerçek usulde vergilendirilmeniz halinde 2. sınıf tüccar olarak mükellef olup olamayacağınız hususlarında görüş talep ettiğiniz anlaşılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52 nci maddesinde, zirai faaliyetten doğan kazancın zirai kazanç sayılacağı belirtildikten sonra, zirai faaliyetin geniş şekilde tanımı yapılarak «çiftçiye ait her türlü ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai istihsal işlerinde çalıştırılması da zirai faaliyet sayılır.» denilmiştir. 56 ncı maddenin 2 numaralı bendinde ise ziraat makine ve aletlerinin başka çiftçilerin zirai istihsal işlerinde çalıştırılması mukabilinde alınan bedellerin zirai kazancın tespitinde hasılat sayılacağı hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, aynı Kanunun «Zirai Kazançta Vergileme» başlıklı 53 üncü maddesinde; «...54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler. Ancak, çiftçiye ait olmakla beraber zirai işletmeye dâhil edilmeyen biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araç veya on yaşına kadar ikiden fazla traktörün işletilmesinden elde edilen gelirler ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir...» hükmüne yer verilmiştir.

Bu açıklamalar çerçevesinde, traktörle çekilir pancar sökme makinesi tek başına motorlu bir araç vasfına haiz olmadığı durumda anılan maddede belirtilen «benzeri mahiyetteki motorlu araç» kategorisinde değerlendirilmemektedir. Bu nedenle traktörle çekilir pancar

sökme makinesi sahibi olmanız durumunda 54 üncü maddede belirtilen işletme büyüklüğü ölçüsünü aşmamanız şartıyla, elde ettiğiniz hasılat üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilecektir.

Sahip olduğunuz pancar sökme makinesi tek başına motorlu bir araç vasfına haiz olma özelliğini taşıması durumunda ise biçerdöver mahiyetinde motorlu araç kategorisinde değerlendirileceğinden, gerçek usulde vergilendirilerek zirai işletme defteri tutmanız veya bağlı olduğunuz vergi dairesine dilekçeyle başvuruda bulunarak talep etmeniz durumda ise bilânço esasına göre defter tutmanız mümkün bulunmaktadır.

Öte yandan, pancar sökme makineniz olsun ya da olmasın pancar ziraatında ekili arazinizin yüzölçümünün 300 dönümü aşması halinde zirai kazancınızın gerçek usulde tespit edileceği tabiidir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 76071283-120(94-2013-2)-23 T. 17.7.2014 tarihli özelgesi

KONU: TUĞLA VE KİREMİT FABRİKALARINA HAMMADDE OLARAK SATILAN TOPRAĞIN ALIM VE SATIMININ GELİR VE KDV AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ HK

İlgide kayıtlı özelge talep formunda, ... Vergi Dairesi Müdürlüğünün... vergi kimlik numarasında kayıtlı bulunan şirketiniz tarafından vergi mükellefi olmayan gerçek kişilerden toprak satın alınıp, tuğla ve kiremit fabrikalarına hammadde olarak satılacağı belirtilerek, toprağın alımında uygulanacak gelir vergisi tevkifat oranı ile toprağın satımında uygulanacak katma değer vergisi oranı hakkında Defterdarlığımız görüşü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükme bağlanmıştır.

Diğer taraftan, ticari faaliyet emek-sermaye organizasyonuna dayanmakta olup, kazanç sağlama niyet ve kastının bulunup bulunmaması böyle bir organizasyon tarafından icra edilen faaliyetin ticari faaliyet

olma niteliğine etki etmemektedir. Ancak, bir faaliyetin ticari faaliyet sayılabilmesi için kazanç sağlama niyet ve kastı gerekmemekle birlikte, faaliyeti icra eden organizasyonun bütün unsurlarıyla birlikte değerlendirildiğinde kazanç sağlama potansiyeline sahip olması, şahsi ihtiyaç kapsam ve sınırlarını aşması gerekmektedir.

Aynı Kanunun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında zirai faaliyetten doğan kazancın zirai kazanç olduğu, ikinci fıkrasında ise; zirai faaliyetin; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme ve yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade ettiği, hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, çiftçilerin zirai faaliyetlerinin yanı sıra, zirai işletmelerine dahil toprağı satmalarının doğrudan doğruya tabiattan istifa etmek suretiyle yapılan bir faaliyet olması sebebiyle zirai faaliyet kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Ancak, zirai faaliyetin söz konusu olmadığı ve dolayısıyla zirai işletmeye dahil olmayan bir arazinin toprağının devamlı olarak veya ticari bir organizasyon içinde satılması faaliyeti ticari faaliyet olup, bu faaliyetten elde edilen kazancın ticari kazanç olarak vergilendirilmesi gerekir. Aynı faaliyetin arızi olarak yapıldığı durumda ise elde edilen kazancın arızi ticari kazanç olarak vergilendirileceği tabiidir.

Bu çerçevede, vergi mükellefi olmayan gerçek kişiler tarafından gerçekleştirilen toprak satım faaliyeti sonucu elde edilen kazancın ticari kazanç ya da arızi ticari kazanç olarak vergilendirilmesi gerektiğinden şir- ketinizce bu kişilere yapılacak ödemeler üzerinden gelir vergisi tevkifatı

yapılması söz konusu değildir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 28 inci maddesinin Bakanlar Kuruluna verdiği yetkiye dayanılarak yayımlanan 2007/13033 sayılı Kararname ile Kararname eki I sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %1, II sayılı listede yer alan teslim ve hizmetler için %8,

bu listeler dışındaki diğer mal ve hizmetler için ise %18 olarak tespit edilmiştir.

Bu hükümlere göre, şirketiniz tarafından vergi mükellefi olmayan gerçek kişilerden alınan toprağın tuğla ve kiremit fabrikalarına satılması durumunda söz konusu satış işleminin fatura ile belgelendirilmesi, satış tutarı üzerinden %18 oranında katma değer vergisi hesaplanması gerekmektedir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S.11395140-105[235-2015/VUK1-19239]-41327 T.26.04.2018 tarihli özelgesi

 

KONU: MÜKELLEF OLMAYAN ARICILARDAN MÜSTAHSİL MAKBUZU DÜZENLEMEK SURETİYLE BAL ALIŞI YAPILARAK FASON BAL ÜRETİMİ YAPILMASI İŞLEMİNİN VERGİ KANUNLARI KARŞISINDAKİ DURUMU HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzun incelenmesinden, şirketinizin mükellef olmayan arıcılardan müstahsil makbuzu düzenlemek suretiyle bal alışı yaptığı, arılara belirli dönemlerde yedirilmesi gereken şekerin şirketiniz tarafından temin edilerek arıcılara gönderildiği, şekerin arıcılara gönderilmesinin fason imalat olarak değerlendirilip sevk irsaliyesi ile belgelendirilip belgelendirilemeyeceği ve arıların şirketiniz tarafından kiralanması işleminin vergi kanunları karşısındaki durumu hakkında Başkanlığımız görüşlerinin talep edildiği anlaşılmaktadır.

I- Katma Değer Vergisi Kanunu Uygulaması 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun;

- (1/1) maddesinde, Türkiye’de ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV ye tabi olduğu,

- (2/1) maddesinde, teslimin bir mal üzerindeki tasarruf hakkının malik veya onun adına hareket edenlerce, alıcıya veya adına hareket edenlere devredilmesi olduğu,

- 3 üncü maddesinin (a) fıkrasında vergiye tabi malların her ne suretle olursa olsun, vergiye tabi işlemler dışındaki amaçlarla işletmeden çekilmesi, vergiye tabi malların işletme personeline ücret, prim, ikramiye, hediye, teberru gibi namlarla verilmesinin; (b) fıkrasında vergiye tabi malların, üretilip teslimi vergiden istisna edilmiş olan mallar için her ne suretle olursa olsun kullanılması veya sarfının;

(c) fıkrasında mülkiyeti muhafaza kaydıyla yapılan satışlarda zilyedliğin devrinin teslim sayılacağı,

- (10/a) maddesinde; mal teslimi ve hizmet ifası hallerinde, malın teslimi veya hizmetin yapılması ile vergiyi doğuran olayın meydana geleceği hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, şirketinizin bal alışı yaptığı arıcılara, arılara yedirilmek üzere yaptığı şeker teslimi KDV Kanununun (1/1) ve (2/1) maddeleri gereğince KDV’ye tabi olacaktır. Arıların şirketiniz tarafından kiralanması ile üretimin şirketiniz tarafından yapılması halinde ise arılara yedirilmek üzere arıcılara gönderilen şekerin üretim girdisi olarak kabul edilmesi ve şekerin arıcılara tesliminin KDV’ye tabi tutulmaması gerekmektedir.

II- Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi Kanunları Uygulamaları 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun;

- 52 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.”,

- 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar, bu kanunun 94’üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilir. 54’üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler.”,

- 94 üncü maddesinde, “Kamu idare ve müesseseleri, iktisadi kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadi işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçiler aşağıdaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecburdurlar.”

hükümleri yer almaktadır.

Ayrıca, Kanunun 94 üncü maddesinin (11) numaralı bendinde, yukarıda sayılanlar tarafından çiftçilerden satın alınan zirai mahsuller ve hizmetler için yapılan ödemelerden;

a) Hayvanlar ve bunların mahsulleri ile kara ve su avcılığı mahsulleri için,

i) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınanlar için % 1

ii) (i) alt bendi dışında kalanlar için % 2

b) Diğer ziraî mahsuller için,

i) Ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için % 2

ii) (i) alt bendi dışında kalanlar için % 4

c) Ziraî faaliyet kapsamında ifa edilen hizmetler için,

i) Orman idaresine veya orman idaresine karşı taahhütte bulunan kurumlara yapılan ormanların ağaçlandırılması, bakımı, kesimi, ürünlerin toplanması, taşınması ve benzeri hizmetler için % 2

ii) Diğer hizmetler için % 4

oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Yukarıda yer alan hükümlere göre, çiftçilerle yapılan bal ön alım sözleşmesi kapsamında, çiftçilere yaptırılacak bal üretimi faaliyetinin, Gelir Vergisi Kanununun 52 nci maddesi kapsamında zirai faaliyet olarak değerlendirilmesi ve bu üretim sonucunda şirketinize teslim edilen bal bedellerine ilişkin olarak çiftçilere yapılacak ödemelerden, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (11/a-ii) bendine göre %2 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Öte yandan, arıların, çiftçilerden kiralanarak bal üretim süresince çiftçilerden, arılara bakım hizmeti alınması karşılığında bir ödeme yapılması durumunda, söz konusu işlemin zirai faaliyet kapsamında ifa edilen zirai hizmet olarak

değerlendirilmesi ve yapılan bu zirai hizmet karşılığında ödenen hizmet bedeli üzerinden Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin (11/c-ii) bendine göre %4 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

III- Vergi Usul Kanunu Uygulaması

213 sayılı Vergi Usul Kanunun 227 nci maddesinde, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça bu Kanuna göre tutulan ve üçüncü şahıslarla olan münasebet ve

muamelelere ait olan kayıtların tevsikinin mecburi olduğu hükme bağlanmış olup, söz konusu kayıtların aynı kanunun 229 uncu ve müteakip maddelerinde yer alan belgelerden (fatura, gider pusulası, müstahsil makbuzu, serbest meslek makbuzu vb.) herhangi biri ile tevsik edilmesi gerekmektedir.

Mezkûr Kanunun;

- 229 ncu maddesinde, “Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.”,

- 230 uncu maddesinde, “Faturada en az aşağıdaki bilgiler bulunur:

...

5. Satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası, (Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşındığı veya taşıttırıldığı hallerde satıcının, teslim edilen malın alıcı tarafından taşınması veya taşıttırılması halinde alıcının taşınan veya taşıttırılan mallar için sevk irsaliyesi düzenlemesi ve taşıtta bulundurulması şarttır.

Malın, bir mükellefin birden çok iş yerleri ile şubeleri arasında taşındığı veya satılmak üzere bir komisyoncu veya diğer bir aracıya gönderildiği hallerde de, malın gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanması gereklidir. Bu bentte yazılı irsaliyeler hakkında fiyat ve bedel ile ilgili bilgiler hariç olmak üzere, bu madde hükmü ile 231 inci madde hükmü uygulanır. İrsaliyelerde malın nereye ve kime gönderildiği ayrıca belirtilir.

Şu kadar ki nihai tüketicilerin tüketim amacıyla perakende olarak satın aldıkları malları kendilerinin taşıması veya taşıttırması halinde bu mallara ait

fatura veya perakende satış fişinin bulunması şartıyla sevk irsaliyesi aranmaz.)»,

- 232 nci maddesinde, “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:

1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;

2. Serbest meslek erbabına;

3. Kazançları basit usulde tesbit olunan tüccarlara;

4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;

5. Vergiden muaf esnafa.

Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlara da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.

...”,

- 234 üncü maddesinde, “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan serbest meslek erbabının ve çiftçilerin:

...

3. Vergiden muaf esnafa;

yaptırdıkları işler veya onlardan satın aldıkları emtia için de tanzim edip işi yapana veya emtiayı satana imza ettirecekleri gider pusulası vergiden muaf esnaf tarafından verilmiş fatura hükmündedir. Bu belge birinci ve ikinci sınıf tüccarların, zati eşyalarını satan kimselerden satın aldıkları altın, mücevher gibi kıymetli eşya için de tanzim edilir.

...”

- 235 inci maddesinde, “Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tesbit edilenler ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerden satın aldıkları malların bedelini ödedikleri sırada iki nüsha makbuz tanzim etmeye ve bunlardan birini imzalayarak satıcı çiftçiye vermeye ve diğerini ona imzalatarak almaya mecburdurlar. Mal tüccar veya çiftçi adına bir adamı veya mutavassıt tarafından alındığı takdirde makbuz bunlar tarafından tanzim ve imza olunur.

Çiftçiden avans üzerine yapılan mubayaalarda, makbuz, malın teslimi

sırasında verilir.

Müstahsil makbuzunun tüccar veya alıcı çiftçi nezdinde kalan nüshası fatura yerine geçer.

Müstahsil makbuzunda en az aşağıda yazılı bilgiler bulunur:

...”,

- 262 nci maddesinde, “Maliyet bedeli, iktisadi bir kıymetin iktisap edilmesi veyahut değerinin artırılması münasebetiyle yapılan ödemelerle bunlara müteferri bilumum giderlerin toplamını ifade eder.”,

- 274 üncü maddesinde, “Emtia, maliyet bedeliyle değerlenir...”,

- 275 inci maddesinde, “İmal edilen emtianın (Tam ve yarı mamul mallar) maliyet bedeli aşağıda yazılı unsurları ihtiva eder:

1. Mamulün vücuda getirilmesinde sarf olunan iptidai ve ham maddelerin bedeli;

2. Mamule isabet eden işçilik;

3. Genel imal giderlerinden mamule düşen hisse;

4. Genel idare giderlerinden mamule düşen hisse; (Bu hissenin mamulün maliyetine katılması ihtiyaridir.)

5. Ambalajlı olarak piyasaya arz edilmesi zaruri olan mamullerde ambalaj malzemesinin bedeli.

Mükellefler, imal ettikleri emtianın maliyet bedellerini yukarı ki unsurları ihtiva etmek şartıyla diledikleri usulde tayin edebilirler.”

hükümleri yer almaktadır. Bu hükümler çerçevesinde;

1- Mükellefiyeti bulunmayan arıcılar ile yapılan bal ön alım sözleşmesi kapsamında, söz konusu arıcılardan yaptığınız bal alımlarında bunlar adına müstahsil makbuzu,

2- Bahse konu sözleşme kapsamında, arıcılara yapılacak şeker tesliminde fatura, ayrıca söz konusu şekerin arıcılara sevkinde/gönderilmesinde sevk irsaliyesi

düzenlemeniz icap etmektedir.

Diğer taraftan, arıların kiralanması veya bal üretiminin şirketiniz tarafından gerçekleştirilmesi durumunda, bunlara yedirilmek üzere şirketiniz tarafından arıcılara sevk edilen/gönderilen şeker için sevk irsaliyesi düzenlenecek olup söz konusu şeker teslimi için fatura veya yerine geçen bir belge düzenlenmeyecektir. Bu kapsamda üretilen ballara ilişkin olarak kullanılan şeker bedellerinin ise

üretim girdisi olarak maliyete eklenmesi mümkün bulunmaktadır. Bununla birlikte arıların arıcılardan kiralanması ve arıcılardan arılara bakım hizmeti alınması karşılığında ödeme yapılması durumunda bu ödemeler için gider pusulası düzenlenmesi gerekmektedir.

Öte yandan, söz konusu işlemlerin Tek Düzen Hesap Planı dahilinde hangi hesaplarda izleneceğine ilişkin açıklamalara, Muhasebe Uygulamaları Genel

Tebliğlerinde yer verilmiştir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 67854564-105[1741-6106]-E.384572 T. 03.10.2018 tarihli özelgesi

KONU: YARIŞ ATI YETİŞTİRİLİCİĞİNDE VERGİLENDİRME YARIŞ ATI YETİŞTİRİLİCİ VE SAHİPLERİNİN VERGİLENDİRİLMESİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 219 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin»6.2. Yarış Atı Yetiştirici ve Sahiplerinin Vergilendirilmesi» başlıklı bölümünde bahsi geçen yarış atı yetiştiricisi ve sahibi olduğunuz, yarışan at sayısına göre hipodromlarda seyis çalıştırdığınız, bu seyislerin maaşlarını ve SGK primlerini ödemekten başka düzenli giderinizin olmadığı, zirai kazançlarınızın … Vergi Dairesi Müdürlüğünün … vergi kimlik numarasında kayıtlı mükellefi … İkt. İşl. tarafından tevkifat yapılmak suretiyle ilgili dönemlerinde beyan edilerek ödendiği belirtilerek, resmi defter tutmak zorunda olup olmadığınız hususlarında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52 nci maddesinin birinci fıkrasında, zirai faaliyetten doğan kazancın zirai kazanç olduğu, ikinci fıkrasında ise zirai faaliyetin; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade ettiği, aynı maddenin yedinci fıkrasında ise yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (Adi şirketler dahil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan maddelere de mahsul denildiği belirtilmiştir.

Anılan Kanunun 53 üncü maddesinde, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirileceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 54 üncü maddesinde, yarış atı yetiştiriciliği faaliyetinden dolayı zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüsü, büyükbaş hayvanlar için 150 adet olarak belirlenmiştir.

Yine aynı Kanunun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (11) numaralı bendinde, vergi tevkifatı yapmakla yükümlü kişi, kurum ve kuruluşlarca çiftçilerden satın alınan zirai ürünler ve hizmetler için yapılan ödemelerden tevkifat yapılacağı hüküm altına alınmıştır.

Konu ile ilgili olarak yayımlanan 219 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğinin “6.2.Yarış Atı Yetiştirici ve Sahiplerinin Vergilendirilmesi” başlıklı bölümünde; “41.Yarış atı yetiştirici ve sahiplerine yapılan ödemelerden (teşvik primi ve ikramiye gibi ödemeler dahil) Gelir Vergisi Kanunu’nun 94’ ncü maddesinin birinci fıkrasının 11 numaralı bendinin (a) alt bendi uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılacaktır. İşletme büyüklüğü ölçüsünü aşmayan çiftçilere yapılan bu tür ödemelerden kesilen vergi bunların nihai vergisi olacaktır.” açıklamasına yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;

- 171 inci maddesinde, mükelleflerin bu Kanuna göre tutmaları gereken defterleri vergi uygulaması bakımından maddede yazılı maksatları taşıyacak şekilde tutacakları,

- 172 nci maddesinde, ticaret ve sanat erbabının, ticaret şirketlerinin, iktisadi kamu müesseselerinin, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerin, serbest meslek erbabının ve çiftçilerin defter tutmaya mecbur oldukları,

- 173 üncü maddesinde, Gelir vergisinden muaf olan esnaf ve gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler hakkında, defter tutma mecburiyetinin uygulanmayacağı

hükme bağlanmıştır. Mezkûr Kanunun 213 ve 214 üncü maddelerinde de zirai kazançlarda defter tutmaya ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Buna göre, yapmakta olduğunuz yarış atı yetiştiriciliği faaliyeti zirai faaliyettir.

Yarış atı yetiştiriciliği faaliyeti nedeniyle tarafınıza yapılan ödemelerden, Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasının (11) numaralı bendine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmekte olup kesilen bu vergiler, sahip olduğunuz hayvan sayısının 150’yi aşmaması halinde nihai vergi niteliğinde olacak ve zirai kazancınız için gerçek usulde mükellefiyet tesis ettirme, defter tutma ve beyanname verme yükümlülüğünüz bulunmayacaktır.

Ancak, sahip olduğunuz hayvan sayısının 150’yi aşması halinde ise zirai kazancınızın gerçek usulde vergilendirileceği ve buna göre zirai işletme hesabı veya bilanço esasına göre defter tutmanız gerekeceği tabiidir.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 11395140-105[177-2012/VUK-2-...]-1828 T. 14.11.2013 tarihli özelgesi

KONU: SEBZE VE MEYVE KOMİSYONCULUĞU YAPAN MÜKELLEFİN

SATIN ALDIĞI TARLA, TRAKTÖR VE ELMA FİDELERİ İÇİN ÖDEDİĞİ BEDELLERİN VERGİSEL DURUMU HK

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, meyve sebze komisyonculuğu faaliyetinden dolayı ticari kazanç mükellefi olduğunuzu, ... ili, ... ilçesinde elma yetiştirmek üzere bir tarla, elma fidanları, ... traktör ve gerekli diğer malzeme ve teçhizatlar satın aldığınızı, ağaçlar elma verecek duruma gelene kadar bu maliyetlerin devam edeceğini belirterek, söz konusu maliyetler ile bu maliyetlere ilişkin vergi mevzuatı açısından yapılacak işlemler hakkında Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu›nun 37›nci maddesinde her tür- lü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu, 40›ıncı maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderlerin, (7) numa- ralı bendinde ise Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ayrılan amortis- manların safi kazancın tespitinde indirim konusu yapılacağı hüküm altına

alınmıştır.

Öte yandan, aynı Kanun ‹un 52 ‹nci maddesinde; zirai faaliyet- ten doğan kazançların zirai kazanç olduğu, zirai faaliyetin; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade ettiği ve satışla- rın dükkan ve mağaza açılarak yapılması halinde, mahsullerin dükkan ve mağazaya gelinceye kadar geçirdikleri safhaların zirai faaliyet sahasında kalacağı hükümlerine yer verilmiştir.

Yine aynı Kanun ‹un 53 ‹üncü maddesinde; çiftçilerin elde ettikleri

zirai kazançların, bu Kanun›un 94›üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, 54›üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktö- re sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak

vergilendirileceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bu- lunmaları halinde izleyen vergilendirme dönemi başından, işe yeni baş- layanların, işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilecekleri hüküm altına alınmıştır.

Anılan Kanun›un 54›üncü maddesinin (A) fıkrasında ise arazi üzerinde yapılan zirai faaliyetlerde zirai kazancın tespiti bakımından 1 takvim yılı içinde dikkate alınacak ölçüler gruplar halinde sayılmış olup 18›inci grupta meyve verebilecek hale gelmiş elma ağacında 2000 ağaç ölçü olarak belirlenmiştir. Kanun›un 57›nci maddesinin (1-6) No.lu bendin- de, Vergi Usul Kanunu›na göre ayrılan amortismanların, (1-8) No.lu ben- dinde, zirai kazancın elde edilmesi ve idamesi için yapılan genel giderlerin zirai işletme hesabı esasında gider olarak dikkate alınacağı, «Kazancın bilanço esasına göre tespiti» başlıklı 59›uncu maddesinde ise, çiftçilerin diledikleri takdirde işletme hesabı yerine bilanço esasına tabi tutulmalarını isteyebilecekleri, bu durumda 56, 57 ve 58›inci maddeler hükümleri de göz önünde tutularak, ticari kazancın bu husustaki hükümlerinin uygulanacağı

hüküm altına alınmıştır.

Buna göre; elde edilecek mahsullerin ticari faaliyet kapsamında satışının yapılması amacıyla bir tarla alınarak meyve fidanları dikilmesi durumunda, ticari ve zirai olmak üzere iki ayrı işletmenin varlığı söz konu- su olup tarladan alınacak mahsulün ticari işletmeye gelinceye kadar olan ticaret borsalarında tescil ettirilerek satın alınan zirai mahsuller için %2, diğerleri için %4 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

Diğer taraftan, mükellef tarafından yapılan giderlerin, ticari kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi için yapılan genel giderler kapsamında değerlendirilmesi için yapılan harcamanın doğrudan gidere dönüşmesi ve işletmenin varlıklarında yeni bir iktisadi değer meydana gelmemesi gerekmektedir. Bu hüküm ve açıklamalara göre;

- Tarla satın alınarak elma yetiştirme faaliyeti zirai faaliyet olup bu faaliyeti sonucunda elde edeceği mahsullerin satılmak üzere ticari işletmenize sevk edilmesi halinde söz konusu mahsullerin zirai işletme tarafından emsal bedel ile satışının yapılması ve satış bedeli üzerinden Gelir Vergisi Kanunu›nun 94›üncü maddesine göre gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir.

- Zirai faaliyetinizden dolayı gerçek usulde vergilendirilmemeniz durumunda zirai faaliyet sonucunda elde edilecek kazancın gelir vergisi beyannamesine dahil edilmemesi gerekmekte olup bu durumda, bu faa- liyet için yapılan genel giderlerin ve söz konusu tarlanın amortismanının ticari kazancın tespitinde de dikkate alınması mümkün değildir.

- Zirai faaliyetinizden dolayı gerçek usulde vergilendirilmeniz durumunda ise, söz konusu tarlanın zirai işletme kayıtlarına dahil edil- mesi, zirai faaliyet çerçevesinde yapılan harcamaların doğrudan gidere dönüşüp dönüşmedikleri hususu dikkate alınarak giderleştirilmesi ve mah- sullerin emsal bedeli üzerinden ticari işletme adına fatura düzenlenmesi gerekmekte olup bu bedelin döneme ait zirai kazanca dahil edilerek beyan edilmesi gerekmektedir.

KATMA DEGER VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN:

3065 Sayılı Katma Değer Vergisi (KDV) Kanunu›nun 1/1 mad- desinde, Türkiye›de yapılan ticari, sınai, zirai faaliyet ve serbest meslek faaliyeti çerçevesinde yapılan teslim ve hizmetlerin KDV›ne tabi olduğu, aynı maddenin ikinci fıkrasında, ticari, sınai, zirai ve serbest meslek fa- aliyetinin devamlılığı, kapsamı ve niteliğinin ise Gelir Vergisi Kanununda açıklık bulunmadığı hallerde, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümlerine göre tayin ve tespit edileceği,

Kanun›un 17/4-b maddesinde, Gelir Vergisi Kanununa göre gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiler ile aynı Kanun›un 66›ncı maddesine göre vergiden muaf olan serbest meslek erbabı tarafından yapılan teslim ve hizmetlerin KDV›den istisna tutulacağı, 29/1 maddesinde, mükellefle- rin vergiye tabi işlemler üzerinden hesapladıkları KDV›den, bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça, faaliyetlerine ilişkin olarak, kendilerine yapılan teslim ve hizmetler dolayısıyla hesaplanarak düzenlenen fatura ve ben- zeri vesikalarda gösterilen KDV›yi indirebilecekleri, 30/a maddesinde, ver- giye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal veya hiz- metlerin maliyetleri içinde yer alan KDV›nin indirilemeyeceği, hüküm altına alınmıştır.

Buna göre, gerçek usulde vergiye tabi çiftçi olmanız halinde zirai faaliyet kapsamında yapacağınız işlemler KDV›ye tabi olacak ve bu işlem- ler nedeniyle yüklenilen KDV vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanan KDV›den indirilebilecektir.

Ancak, gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçi olmanız ha- linde, zirai faaliyet kapsamında yapacağınız teslim ve hizmetler Katma Değer Vergisi Kanunu›nun 17/4-b maddesi kapsamında KDV›den istisna olacağından, istisna olan bu teslimler nedeniyle yüklenilen vergilerin ticari faaliyetleri nedeniyle vergiye tabi işlemler üzerinden hesaplanan KDV›den

indirilemeyeceği tabiidir.

VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN

213 sayılı Vergi Usul Kanunu›nun 172›nci maddesinde, ticaret ve sanat erbabının, ticaret şirketlerinin, iktisadi kamu müesseselerinin, dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerin, serbest meslek erbabının ve çiftçilerin defter tutmaya mecbur oldukları, 176›ncı maddesinde tüccarların defter tutma bakımından iki sınıfa ayrıldığı I›inci sınıf tüccarların bilanço esasına göre, II›nci sınıf tüccarların işletme hesabı esasına göre defter

tutacakları hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanun›un 177›nci maddesinde, I›inci sınıfa dahil olan tüc- carlar bentler halinde sayılmış; (1) numaralı bentte satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satan ve yıllık alımlarının veya satışları- nın tutarı, (2) numaralı bentte birinci bentte yazılı olanların dışındaki işler- le uğraşıp da bir yıl içinde elde ettikleri gayri safi iş hasılatlarının tutarı, (3) numaralı bentte ise bir ve iki numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapıl- ması halinde iki numaralı bentte yazılı iş hasılatının beş katı ile yıllık satış tutarı maddede belirtilen hadleri aşanların I inci sınıf tüccar olacakları hükmüne yer verilmiştir.

Öte yandan, Kanun›un 213›üncü maddesinde zirai kazanç elde eden mükelleflerin çiftçi işletme defteri tutacağı ifade edilmiş olup, bu mükelleflerin isteğe bağlı olarak bilanço esasına defter tutabilmeleri Gelir Vergisi Kanununda düzenlenmiştir.

Buna göre; zirai faaliyetinizin Gelir Vergisi Kanununa göre ger- çek usulde zirai kazanç kapsamında değerlendirilmesi durumunda çiftçi işletme defteri tutmanız gerekmektedir.

 

 

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 68554973-105[413-2013/4]-83 T. 27.8.2013 tarihli özelgesi

KONU: FATURA PERAKENDE SATIŞ VESİKALARI KİRALANAN 22 M’LİK TEKNE İLE YAPILACAK BALIKÇILIK FAALİYETİNİN HANGİ KAZANÇ TÜRÜNE GİRDİĞİ İLE SÖZ KONUSU FAALİYETTE BELGE DÜZENİ HK.

İlgi sayılı özelge talep formunda, balıkçılık faaliyeti ile uğraştığınızı, satacağınız balıkları 22 metrelik tekne kiralayarak avlamak istediğinizi belirterek, bu tekneden dolayı mükellefiyetinizin ticari kazanç

mı yoksa zirai kazanç mı olacağı, ayrıca tutmuş olduğunuz balıkları nasıl belgelendireceğiniz konusunda bilgi verilmesi istenilmektedir.

Mükellefiyetinizle ilgili olarak e-VDO Sisteminde yapılan sorgulama sonucu, belirli bir mala tahsis edilmiş mağazalarda balık, kabuklu hayvanlar ve yumuşakçaların perakende ticareti işinden dolayı ... tarihinden bu yana gerçek usulde gelir vergisi ve katma değer vergisi mükellefiyetinizin bulunduğu anlaşılmaktadır.

I- GELİR VERGİSİ KANUNU YÖNÜNDEN

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 37 nci maddesinde her türlü ticari ve sınai faaliyetten doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükme bağlanmıştır. Aynı Kanunun 52 nci maddesinde,

“Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır.

Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir

şekilde faydalanılmasını ifade eder.

...

Satışların dükkân ve mağaza açılarak yapılması halinde, mah- sullerin dükkân ve mağazaya gelinceye kadar geçirdikleri safhalar zirai faaliyet sahasında kalır. Çiftçiler tarafından doğrudan doğruya zirai faali- yetleri ile ilgili alım satım işlerinin tedviri için açılan yazıhaneler, faaliyetleri bu mevzua münhasır kalmak şartıyla dükkân ve mağaza sayılmaz.

Yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai iş- letme, bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (Adi şirketler dâhil), vergiye tabi olsun veya olmasınlar, çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olu-nan maddelere de mahsul denir.» hükmüne yer verilmiştir.

Kanunun 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında ise, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların, bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hâsılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, an- cak 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına ka- dar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirileceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri hüküm altına alınmıştır.

Kanunun işletme büyüklüğü ölçülerinin belirlendiği 54 üncü mad- desinin birinci fıkrasının (B) bendinde, 2 nci grup olarak denizlerde yapılan balık avcılığında toplam tekne boyu -20- metreyi aşanların zirai kazançla- rının gerçek usulde tespit edileceği hükme bağlanmıştır.

Bu hükümler uyarınca; balık avcılığı faaliyetinden elde ettiğiniz kazanç zirai kazançtır. Kiralayacağınızı belirttiğiniz balıkçı teknesinin boyu Kanunun 54 üncü maddesinde belirlenen işletme büyüklüğü ölçüsünü aştı- ğından kazancınız gerçek usulde vergilendirilecek olup, avlayacağınız ba- lıkların toptan ve perakende satışını yapacağınız işyerine gelinceye kadar geçirilen safhalar da zirai faaliyet kapsamında değerlendirilecektir. Öte yandan, açmış olduğunuz işyerinde balıkların toptan ve perakende satışını yapmanız dolayısıyla elde edilen kazanç tica- ri kazanç olup, Kanunun ticari kazanca ilişkin hükümleri çerçevesinde

vergilendirilecektir.

II- VERGİ USUL KANUNU YÖNÜNDEN

213 sayılı Vergi Usul Kanununun 229 uncu maddesinde; fatu- ranın, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesika olduğu, «Perakende Satış Vesikaları» baş- lığını taşıyan 233 üncü maddesinde; birinci ve ikinci sınıf tüccarların, ka- zancı basit usulde tespit edilenlerin ve defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilerin fatura vermek mecburiyetinde olmadıkları satışları ve yaptıkları işlerin bedellerinin, perakende satış fişleri, makineli kasaların kayıt ruloları veya giriş ve yolcu taşıma biletlerinden herhangi biri ile tevsik edileceği hüküm altına alınmıştır. Mezkur Kanunun 232 nci maddesinde ise, «Birinci ve ikinci sınıf

tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenlerle defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçiler:

1. Birinci ve ikinci sınıf tüccarlara;

2. Serbest meslek erbabına;

3. Kazançları basit usulde tespit olunan tüccarlara;

4. Defter tutmak mecburiyetinde olan çiftçilere;

5 . Vergiden muaf esnafa.

Sattıkları emtia veya yaptıkları işler için fatura vermek ve bunlar- da fatura istemek ve almak mecburiyetindedirler.

Yukarıdakiler dışında kalanların, birinci ve ikinci sınıf tüccarlar ile kazancı basit usulde tespit edilenlerden ve defter tutmak mecburiyetin- de olan çiftçilerden satın aldıkları emtia veya onlara yaptırdıkları iş bede- linin 800-TL›yi geçmesi veya bedeli 800.-TL›den az olsa dahi istemeleri halinde emtiayı satanın veya işi yapanın fatura vermesi mecburidir.» hükmü yer almaktadır.

Katma Değer Vergisi Mükelleflerinin Ödeme Kaydedici Cihazları Kullanmaları Mecburiyeti Hakkında 3100 sayılı Kanunun 1/1 maddesinde

«Satışı yapılan malları aynen veya işlendikten sonra satışını yapanlar dışındaki kimselere satan veya aynı kimselere hizmet veren birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, bu Kanuna göre ödeme kaydedici cihaz kullanmak

mecburiyetindedirler» hükmü yer almaktadır.

Buna göre, perakende mal satan veya hizmet ifasında bulunan ve birinci veya ikinci sınıf tüccar kapsamına giren mükelleflerin ödeme kaydedici cihazları kullanmaları zorunlu olduğundan, vergi mükelleflerine yapılan satışlarda bedele bakılmaksızın, nihai tüketicilere yapılan satışlar- da ise bedelin (2013 yılı için) 800 TL›yi geçmesi veya bedel (2013 yılı için) 800 TL›den az olsa dahi müşterilerin istemeleri halinde fatura düzenleme mecburiyetiniz bulunmakta olup, fatura düzenlemek zorunda olmadığınız satışlarınızın belgelendirilmesinde ödeme kaydedici cihaz kullanmanız gerekmektedir.

Diğer taraftan, işyerinizin dışında tekneden doğrudan yapılacak zirai ürün satışları için Vergi Usul Kanununun 232 nci maddesinde sayı- lanlara fatura, nihai tüketicilere satılması halinde ise perakende satış fişi düzenlenmesi suretiyle belgelendirilmesi gerekmektedir.

{

Madde : 53

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 47423198-120[53-2013/4]-3 T. 11/04/2014 tarihli özelge

KONU: TRAKTÖR İLE YAPILAN NAKLİYECİLİK FAALİYETİNİN VE ZİRAİ HİZMET SUNULMASININ VERGİLENDİRİLMESİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, traktörünüz ile nakliye işi yanında çiftçilikle uğraştığınızı ve traktörünüzü köy halkının zirai (çift sürme, ekim işi vb.) işlerinde kullandığınızı belirterek, traktörünüzle köy halkına yapmış olduğunuz söz konusu zirai işlerinin vergi kapsamında olup olmadığı ve yapılan bu işlere ilişkin tahsilat makbuzu düzenlenip düzenlenmeyeceği hususlarında görüş talep edildiği anlaşılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52 nci maddesinde «zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların ürünlerinin istihsalini, avlanmasını avcıları ve yetiştiricileri tarafından

muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu ürünlerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.» denilmiş ve yukarıda yazılı faaliyetlerin içinde yapıldığı işletmelere zirai işletme, bu işletmeleri işleten gerçek kişilere (adi şirketler dahil) vergiye tabi olsun veya olmasınlar çiftçi ve bu faaliyetler neticesinde istihsal olunan maddelere de mahsul denileceği hükmüne yer verilmiştir.

Aynı Kanunun 53 üncü maddesinde; «Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar, bu kanunun 94 üncü maddesine göre hâsılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilir. 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyette

bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir.» hükmü yer almaktadır.

Yine aynı Kanunun 53 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler, yazılı olarak vergi dairesinden istemde bulunmaları halinde izleyen vergilendirme dönemi başından, işe yeni başlayanlar, işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilirler. 54 üncü maddede yazılı ölçüleri aşanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren gerçek usulde; gerçek usule

tabi olanlardan bu ölçülerin altında kalanlar müteakip vergilendirme dönemi başından itibaren hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilirler.

Mezkur Kanunun «Vergi Tevkifatı» başlıklı 94 üncü

maddesinin birinci fıkrasında, Kamu idare ve müesseseleri, iktisadî kamu müesseseleri, sair kurumlar, ticaret şirketleri, iş ortaklıkları, dernekler, vakıflar, dernek ve vakıfların iktisadî işletmeleri, kooperatifler, yatırım fonu yönetenler, gerçek gelirlerini beyan etmeye mecbur olan ticaret ve serbest meslek erbabı, zirai kazançlarını bilanço veya ziraî işletme hesabı esasına göre tespit eden çiftçilerin maddenin devamındaki bentlerde sayılan ödemeleri (avans olarak ödenenler dahil) nakden veya hesaben yaptıkları sırada, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları hüküm altına alınmış olup, aynı fıkranın (11/c- ii) numaralı bendine göre, zirai faaliyet kapsamında ifa edilen «Diğer hizmetler» için % 4 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Ayrıca, 03.03.2003 tarih ve 242 seri no.lu Gelir Vergisi Kanunu Genel Tebliğinde; zirai faaliyet kapsamında ifa edilen hizmetlere ilişkin olarak esnaf muaflığından yararlananlara yapılacak ödemeler ile, kazancı gerçek usulde tespit edilmeyen çiftçilere yapılacak ödemelerin gider pusulası düzenlenmesi suretiyle yapılmasının (bu çiftçilerden zirai ürün alınması durumu hariç), 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 257 nci maddesi ile Bakanlığımıza verilen yetkiye istinaden uygun görüldüğü açıklanmıştır.

Yukarıda yer alan hüküm ve yapılan açıklamalar çerçevesinde; çiftçilerin zirai işletmeleri ile tarımsal alet ve makinelerini kiraya vermeleri veya bunları el emekleri ile birleştirmek suretiyle yaptıkları hizmetler, zirai faaliyet kapsamında ifa edilen hizmet olarak kabul edilmektedir.

Bu çerçevede, traktörünüzle yaptığınız nakliyecilik işinin ticari kazanç, yine traktörünüzle köy halkına yaptığınız çift sürme, ekim işi vb. işlerin ise zirai faaliyet kapsamında ifa edilen hizmet kapsamında zirai faaliyet olarak değerlendirilmesi ve Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinde belirlenen işletme büyüklüğü ölçüsünü aşmamak

şartıyla elde etmiş olduğunuz zirai kazançların tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilmesi gerekmektedir.

Buna göre, sahip olduğunuz traktörünüzle, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılanlara zirai hizmette bulunmanız halinde tarafınıza gider pusulası düzenlenmesi

ve ödenecek bedeller üzerinden % 4 oranında gelir vergisi tevkifatı yapılması gerekmektedir. Ancak, bunların dışında kalan kişilere (gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler) ifa edeceğiniz zirai hizmet karşılığında tarafınıza yapılacak ödemeler üzerinden tevkifat yapılmayacak olup, herhangi bir belge düzenlenmesine de gerek bulunmamaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. B. 38418978-120[9-13/33]-877 T. 20.8.2013 tarihli özelgesi

KONU: ZİRAİ FAALİYETTE KULLANILAN ARAÇLA SATIŞ SEYYAR HURDACILIK FAALİYETİNİN ESNAF MUAFLIĞI KAPSAMINDA DEĞERLENDİRİLİP DEĞERLENDİRİLMEYECEĞİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunda; ... plakalı aracınızla demir, bakır durumunda olan hurdalarla, zirai üretimde kullanılmış olan pulluk, mibzer, römork, patoz gibi ekipmanlardan özelliklerini yitirmiş olanların adet veya kilo ile alımını yaparak seyyar hurdacılık faaliyetinde bulunacağınız belirtilerek, bu faaliyetiniz nedeniyle esnaf

muaflığı kapsamında değerlendirilip değerlendirilmeyeceğiniz hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 9 uncu maddesinde vergiden muaf esnafa ilişkin düzenlemelere yer verilmiş olup, kimlerin esnaf muaflığından faydalanacakları da maddede bentler halinde sayılmıştır.

Aynı maddenin birinci fıkrasının (7) numaralı bendinde, «Ticari işletmelere ait atıkları mutat olarak veya belli aralıklarla satın alanlar hariç olmak üzere, bir işyeri açmaksızın kendi nam ve hesabına münhasıran kapı kapı dolaşmak suretiyle her türlü hurda maddeyi toplayarak veya satın alarak bu malların ticaretini yapanlara veya tekrar işleyenlere satanlar» hükmü yer almakta olup, maddenin mülga ikinci fıkrasından sonra gelen üçüncü fıkrasında, ticari, zirai veya mesleki kazancı dolayısı ile gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olanlar ile yukarıda sayılan işleri Gelir ve Kurumlar Vergisi mükelleflerine bağlılık arz edecek şekilde yapanların esnaf muaflığından faydalanamayacakları belirtilmiştir.

Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanununun 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançlar, bu Kanunun

94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirilir. 54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on

yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler. Ancak, çiftçiye ait olmak- la beraber zirai işletmeye dahil edilmeyen biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araç veya on yaşına kadar ikiden fazla traktörün işletilmesin- den elde edilen gelirler ticari kazanç hükümlerine göre vergilendirilir.” hük- müne yer verilmiştir.

2001/1 sıra numaralı Gelir Vergisi Kanunun İç Genelgesinde, Gelir Vergisi Kanununun 53 üncü maddesinde yer alan «bu mahiyetteki bir motorlu araç» ifadesinden zirai faaliyette kullanılan kamyon, otobüs, uçak ve benzeri araçların anlaşılması gerektiği, dolayısıyla özel ihtiyaçlar için kullanılmaya elverişli olmayan otobüs, kamyon, uçak ve benzeri gayri ticari araç sahibi olan çiftçilerin bu araçları kendi zirai işletmelerinde kullanmaları halinde zirai kazançlarının biçerdöver sahibi olan çiftçilerde olduğu gibi gerçek usulde tespit edilmesi gerektiği belirtilmiştir.

Konuyla ilgili olarak ... Mal müdürlüğü ile yapılan yazışma neti- cesinde alınan 09.05.2013 tarihli ve 663 sayılı yazı ekinde yer alan yok- lama fişinin tetkikinden; hurdacılık faaliyetinde kullanılacağı belirtilen ... plakalı aracın cinsinin kamyon olduğu, ayrıca 2 adet traktörünüzün bulun- duğu ve bunları zirai faaliyetinizde kullandığınız anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan hüküm ve açıklamalar çerçevesinde; zirai faaliyette bulunmanız ve söz konusu kamyonu kendi zirai faaliyetinizde kullanmanız nedeniyle, zirai kazancınızın gerçek usulde vergiye tabi tutulması gerekmektedir.

Bu durumda, zirai kazancınız nedeniyle gerçek usulde gelir vergisine tabi olacağınızdan esnaf muaflığından yararlanmanız mümkün bulunmamaktadır.

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 64950229-105[3-2013/15]-168 T. 28.8.2013 tarihli özelgesi

KONU: MÜKELLEFİYETİN KAPATILMASI BİÇERDÖVER KULLANIMININ TERKİ NEDENİYLE GERÇEK USUL ZİRAİ KAZANÇ MÜKELLEFİYETİNİN KALDIRILMASI HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzdan, adınıza kayıtlı biçerdö- veri sıhhatiniz ve yaşınızın elvermemesi, biçerdöverinizin eski olmasından ve uzun süredir kullanılmamasından kaynaklı ekonomik olmayan bakım maliyeti sebebi ile işletmeyeceğinizi belirterek, deftere tabi vergi mükellefi-

yetinizin kaldırılmasını talep ettiğiniz anlaşılmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun «Zirai Kazançta Vergile- me» başlıklı 53 üncü maddesinde; «...54 üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançları gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço esasına göre) tespit olunarak vergilendirilir. Kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçiler bu kazançları için beyanname vermezler. Ancak, çiftçiye ait olmakla beraber zirai işletmeye dâhil edilme- yen biçerdöver veya bu mahiyetteki bir motorlu araç veya on yaşına kadar ikiden fazla traktörün işletilmesinden elde edilen gelirler ticari kazanç hü- kümlerine göre vergilendirilir...» hükmüne yer verilmiştir.

Bu hükmün uygulanmasında kamyonlar biçerdöver mahiyetinde motorlu araç olarak kabul edilmektedir. Yukarıda belirtilen maddede yasa koyucu biçerdöver ve benzeri mahiyetteki motorlu araçlar için herhangi bir yaş belirlemesi yapmamış olup, biçerdöver sahibi çiftçiler ile kamyon gibi biçerdöver mahiyetindeki motorlu araçlara sahip olan çiftçilerin zirai kazançlarının gerçek usulde tespit edilmesi gerekmektedir.

Diğer taraftan, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun «Vergi Kanunla-

rının Uygulanması ve İspat» başlıklı 3 üncü maddesinde; vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyetinin

esas olduğu belirtilmiştir.

Aynı kanunun «İşi Bırakmanın Tarifi» başlıklı 161 inci maddesinde ise; vergiye tabi olmayı gerektiren muamelelerin tamamen durdurulması ve sona ermesinin işi bırakmayı ifade edeceği, işlerin herhangi bir sebep yüzünden geçici bir süre için durdurulmasının işi bırakma sayılmayacağı

hükme bağlanmıştır.

Vergi Usul Kanununda yer alan bu düzenlemeye göre, bir mü- kellefin işi bırakmış sayılabilmesi için işi ile ilgili tedarik işlemlerini durdur- masının yanı sıra işletmede bulunan emtia stokları ile diğer döner ve sabit değerlerinin de elden çıkarılması veya bu varlıkların işletme sahiplerince

işletmeden çekilmiş olması gerekmektedir.

Ayrıca 2003/3 Sıra Nolu Gelir Vergisi Kanunu İç Genelgesinin Araçların Kullanılmaz Hale Gelmesi başlıklı bölümünde; «Nakliyecilik faa- liyetinde kullanılan araçların kaza yapması, hurdaya ayrılması ve benzer nedenlerle kullanılmaz duruma gelmesi halinde, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve yönetmeliğinde yer alan hükümler ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununda yer alan hükümler çerçevesinde aşağıda belirtilen şekilde işlem yapılacaktır.

Nakliyecilikte kullanılan araçların ekonomik ömrünü doldurma veya herhangi bir kaza, yanma, tahrip edilme veya benzeri durumlar nede- niyle kullanılamaz hale gelmesi durumunda araçların sahiplerinin başvuru- su üzerine, bunların kayıtlarına ve tescil belgelerine, hurdaya çıkarılmıştır damgası vurularak tescil belgesi sahiplerine geri verilmektedir.

Yukarıda belirtilen nedenlerle, araçların kullanılamaz durumda olduğundan bahisle işi bırakma bildiriminde bulunan mükelleflerin işi bı- rakmaya ilişkin dilekçe ile birlikte ilgili trafik şube veya bürolarından ala-

cakları hurdaya ayrıldığına ilişkin belgenin eklenmesi gerekmektedir.

Çeşitli nedenlerle hurda belgesi alınamaması durumunda, söz konusu aracın durumunun bilirkişi raporu ile ortaya konulması ve gerekli görülmesi halinde olayın vergi inceleme raporu ile tereddüde yer bırakma- yacak şekilde açıklığa kavuşturulması halinde bilirkişi raporu ve inceleme sonucuna göre hareket edilecektir.” açıklamasında bulunulmuştur.

Buna göre, gerçek usulde tespit edilen kazancınızdan dolayı işi bırakmış sayılabilmeniz için sahibi bulunduğunuz biçerdöveri satmanız veya hurdaya ayırmanız gerekmektedir. Ancak, çeşitli nedenlerle hurda belgesi alamamanız halinde biçerdöverin kullanılamaz durumda olduğu- nun bilirkişi raporu ile tespit edilmesi ve düzenlenecek inceleme raporunun sonucuna göre faaliyetinize devam etme imkânınızın kalmadığının anlaşıl- dığı tarih itibarıyla mükellefiyetinizin kapatılması mümkün bulunmaktadır.

{

Madde : 54

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 93767041-120[52-54-2014/16]-180 T. 30.12.2014 tarihli özelgesi

KONU: ZİRAİ KAZANCIN GERÇEK USULDE TESPİTİNDE DİKKATE ALINACAK TEKNE BOYU HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, ...a Mal müdürlüğünün gerçek usulde zirai kazanç mükellefi olduğunuzu, balıkçı teknesi ile balık avlayarak geçiminizi sağladığınızı, teknenin kütük boyunun 18,90 metre; tam boyunun ise 20,10 metre olduğunu belirterek Gelir Vergisi Kanununun 54 üncü maddesinde belirtilen işletme büyüklüğü ölçülerinde yer alan tek- ne boyu 20 mt.’nin değerlendirilmesinde kütük boyu ölçüsünün mü, yoksa tam boy ölçüsünün mü dikkate alınacağı hususunda Başkanlığımızın görü- şü talep edilmektedir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52’nci maddesinin birinci fıkrasında, zirai faaliyetten doğan kazancın zirai kazanç olduğu hükme bağlanmış, ikinci fıkrasında ise zirai faaliyetin arazide, deniz, göl ve ne- hirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut

doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiri- cileri tarafından muhafazasını, taşınmasını satılmasını veya bu mahsuller- den sair bir şekilde faydalanılmasını ifade ettiği hüküm altına alınmıştır.

Aynı Kanunun 53?ncü maddesinin birinci fıkrasında ise, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların, adı geçen Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği, 54 üncü madde de yazılı işletme büyüklüklerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu mahiyetteki bir motorlu araca veya on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip olan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde (zirai işletme hesabı veya diledikleri takdirde bilanço

esasına göre) tespit olunarak vergilendirileceği, kazançları gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçilerin bu kazançları için beyanname vermeyecekleri hükme bağlanmıştır.

Mezkur Kanunun işletme büyüklüğü ölçülerinin belirlendiği 54 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde 2?nci grup olarak, denizlerde yapılan balık avcılığında toplam tekne boyu -20- metreyi aşanların zirai kazançlarının gerçek usulde tespit edileceği hükme bağlanmıştır.

Öte yandan zirai kazancın tespit şeklinin belirlenmesinde (işletme büyüklüğü açısından) «Denize Elverişlilik Belgesi» nde yazılı gemi tam boyunun esas alınması gerekmektedir.

Buna göre, balık avcılığı faaliyetinizde kullandığınız teknenin gemi tam boyunun, yukarıda belirtilen işletme büyüklüğü ölçüsünü

(20 metre) aştığı anlaşıldığından, zirai kazancınızın gerçek usulde vergilendirilmesi gerekmektedir.

{

Madde : 56

Gelir İdaresi Başkanlığının S. 46480499-120.02.02[2014/1464]-108 T. 25.12.2014 tarihli özelgesi

KONU: BALIKÇI GEMİSİNİN SATIŞINDAN ELDE EDİLEN HASILATIN GELİR VERGİSİ MATRAHINA DAHİL EDİLİP EDİLMEYECEĞİ HK.

İlgide kayıtlı özelge talep formunuzda, 2001 yılında inşa ettirdiğiniz balıkçı gemisini on iki yıl sonra sattığınız belirtilerek, satış hasılatınızın gelir vergisine tabi olup olmadığı konusunda Başkanlığımızdan görüş talep edildiği anlaşılmaktadır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 52?nci maddesinde, «Zirai faaliyetten doğan kazanç zirai kazançtır.

Zirai faaliyet; arazide, deniz, göl ve nehirlerde, ekim, dikim, bakım, üretme, yetiştirme ve ıslah yollarıyla veyahut doğrudan doğruya tabiattan istifade etmek suretiyle nebat, orman, hayvan, balık ve bunların mahsullerinin istihsalini, avlanmasını, avcıları ve yetiştiricileri tarafından muhafazasını, taşınmasını, satılmasını veya bu mahsullerden sair bir şekilde faydalanılmasını ifade eder.

Bazı nebat ve hayvan nevilerinde istihsalin doğrudan doğruya arazi üzerinde yapılmaması zirai faaliyetin mahiyetini değiştirmez. »

hükmü yer almaktadır.

Aynı Kanununun 53›ncü maddesinde, çiftçilerin elde ettikleri zirai kazançların bu Kanunun 94 üncü maddesine göre hasılatları üzerinden tevkifat yapılmak suretiyle vergilendirileceği; ancak 54?üncü maddede yazılı işletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile 53 üncü maddede yazılı diğer şartları taşıyan çiftçilerin kazançlarının gerçek usulde tespit olunarak vergilendirileceği hükme bağlanmıştır.

Yine aynı Kanunun 54?üncü maddesinde zirai kazancın gerçek usulde tespiti bakımından bir takvim yılı içinde dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüleri belirlenmiştir. Buna göre balıkçılıkta dikkate alınacak işletme büyüklüğü ölçüsü söz konusu maddenin (B) bendinin 2?nci grubunda «Denizlerde yapılan balık avcılığında toplam tekne boyu 20 metre» olarak belirlenmiştir.

Mezkur Kanunun «Zirai İşletme Hesabı Esasına Göre Hasılat» başlıklı 56?ncı maddesinde ise, zirai işletme hesabı esasına göre hasılatın nelerden oluştuğu belirtilerek, aynı maddenin 5 inci

bendinde, amortismana tabi iktisadi kıymetlerin (Zirai istihsalde kullanılan gayrimenkuller hariç) satılması halinde Vergi Usul Kanununun 328 inci maddesine göre hesaplanan hasılatında dahil edilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 931 inci maddesinde; tahsis edildiği amaç, suda hareket etmesini gerektiren, yüzme özelliği bulunan ve pek küçük olmayan her aracın, kendiliğinden hareket etme imkanı bulunmasa da gemi sayılacağı hükme bağlanmıştır.

21/12/1999 tarihli ve 23913 sayılı Resmi Gazete›de yayımlanan 4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanununun 2?nci maddesinde, bu Kanunda geçen gemi kavramının ticari amaçla kullanılan her türlü yük, yolcu ve açık deniz balıkçı gemilerini ifade ettiği, aynı Kanunun 12?nci maddesinde ise bu Kanun uyarınca oluşturulan Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemilerin ve yatların işletilmesinden ve devrinden elde edilen kazançların gelir ve kurumlar vergileriyle fonlardan istisna olduğu hüküm altına alınmıştır.

Diğer taraftan, konu hakkında 30/04/2007 tarih ve 26482 sayılı Resmi Gazete›de yayımlanan 1 Seri No.lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin «5.12.1.1 Yasal düzenleme ve istisnanın kapsamı» başlıklı bölümünde; «4490 sayılı Türk Uluslararası Gemi Sicili Kanunu ile 491 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5266 sayılı Kanunun 3›üncü maddesiyle değişik 12›nci maddesinin birinci fıkrasında, «Bu Kanun uyarınca oluşturulan Türk

Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemilerin ve yatların işletilmesinden ve devrinden elde edilen kazançlar, gelir ve kurumlar vergileriyle fonlardan istisnadır.» hükmü yer almaktadır.

Buna göre, 4490 sayılı Kanunla oluşturulan Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemilerin ve yatların işletilmesinden elde edilen kazançlar, faaliyetin gelir vergisi mükelleflerince (dar mükellefler dahil) yapılması halinde gelir vergisinden, kurumlar vergisi mükelleflerince (dar mükellefler dahil) yapılması halinde kurumlar vergisinden; Türk Uluslara- rası Gemi Siciline kayıtlı gemilerin devrinden elde edilecek kazançlar da gelir ve kurumlar vergisinden istisna olacaktır.

Ayrıca, mükellefiyet durumunuzla ilgili yapılan sorgulama neticesinde, sahip olduğunuz 21 metre uzunluğundaki balıkçı gemisiyle balıkçılık faaliyetinde bulunduğunuz ve bu çerçevede gerçek usulde zirai kazanç mükellefi olduğunuz anlaşılmıştır.

Yukarıda yer alan hüküm ve yapılan açıklamalar çerçevesinde, sahip olduğunuz geminin satışından elde edilen hasılatın, geminizin 4490 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan Türk Uluslararası Gemi Siciline

kayıtlı olması halinde, gelir vergisinden istisna edilmesi; aksi takdirde ise bahse konu gemi satışından elde edilen kazancın, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 56›ncı maddesi kapsamında zirai kazancınıza dahil edilerek vergilendirilmesi gerekmektedir.