TRUE EĞİTİM & DANIŞMANLIK
EKONOMİNİN TEMEL KAVRALARI
İktisat (ekonomi) nedir?
ÜRETİM FAKTÖRLERİ
KITLIK VE TERCİH
TERCİH VE FIRSAT MALİYETİ
FIRSAT MALİYETİ VE PARASAL MALİYET
ÜRETİM İMKÂNLARI
Artan Fırsat Maliyet
Fırsat Maliyeti = Marjinal Dönüşüm Oranı = - ΔT ΔB
ALTERNATİF İKTİSADİ SİSTEMLER
Piyasa Ekonomileri Sistemi
Bunlar:
Kumanda Ekonomileri Sistemi
Karma Ekonomiler Sistemi
TERCİH VE FAYDA
Toplam ve Marjinal Fayda
Herhangi bir X malı için marjinal fayda (MUx) toplam fayda fonksiyonunun eği- mini ya da değişme oranını gösterir ve şu şekilde formüle edilir:
MUX = (TU2 - TU1) / (Q2 - Q1)
ARZ VE TALEP
TALEP
Talebi Etkileyen Faktörler
Talep fiyattan başka aşağıdaki değişkenlerden de etkilenmektedir.
Bu durumu fonksiyonel bir formda ifade etmek istersek;
Talep Eğrisi ve Talep Çizelgesi
Bireysel Talep Eğrisi, Piyasa Talep Eğrisi ve Çizelgesi
ARZ
Arz Edilen Miktar
Arzı Etkileyen Faktörler
Bu durumu fonksiyonel bir formda ifade etmek istersek;
Arz Eğrisi ve Arz Çizelgesi
Bireysel Arz Eğrisi, Piyasa Arz Eğrisi ve Çizelgesi
TALEP VE ARZIN BİRLİKTE ELE ALINMASI: PİYASA DENGESİ
Piyasa Dengesi, Artık ve Kıtlık
TALEP VE ARZ ESNEKLİĞİ ESNEKLİK
TALEBİN FİYAT ESNEKLİĞİ
Fiyat Esnekliği: Tanımı ve Ölçülmesi
Esneklik Terminolojisi
Talebin fiyat esnekliğinin değişmediği, sabit olduğu talep eğrileri hangileridir?
Fiyat Esnekliği ve Toplam Hasılat
Talebin Gelir Esnekliği
Çapraz Fiyat Talep Esnekliği
TALEBİN FİYAT ESNEKLİĞİNİ ETKİLEYEN EKONOMİK FAKTÖRLER
Ürün İçin İkame Edilebilirliğin Derecesi
Ürünün Tüketici Bütçelerindeki Önemi
Malın Tatmin Ettiği İhtiyacın Niteliği (Zorunlu ve Lüks Mal)
Kısa ve Uzun Dönemde Esneklik
ARZ ESNEKLİĞİ
Arz Esnekliğinin Tanımlanması ve Hesaplanması
Arz Esnekliğini Etkileyen Faktörler
Stoklonabilme özelliği ve maliyeti:
Üretilen mal miktarı arttıkça maliyetlerin nasıl değiştiği:
Zaman:
ARZ VE TALEP UYGULAMALARI
Fiyat Kontrolleri (Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları)
Asgari Ücret Politikası
Tarımsal Destekleme Fiyatları
Kira Kontrolleri
MİKTAR KONTROLLERİ
Üretim Kotaları
İthalat Kotaları
VERGİ UYGULAMALARI
Vergi Yükü Dağılımı
TÜKETİCİ VE ÜRETİCİ ARTIĞI
Tüketici Artığı
Üretici Artığı
ÜRETİM VE MALİYETLER ÜRETİM VE ÜRETİM FONKSİYONU
Q = f (L, K, T, t)
KISA DÖNEMDE ÜRETİM
Toplam, Ortalama ve Marjinal Fiziksel Ürün
UZUN DÖNEMDE ÜRETİM
MALİYETLER
Açık ve Örtük Maliyetler
KISA DÖNEMDE MALİYETLER
Değişken, Sabit ve Toplam Maliyet
TC = TFC + TVC
UZUN DÖNEMDE MALİYETLER
PİYASALAR
TAM REKABET PİYASASI
Tam rekabet piyasasının özellikleri
Bunlar;
Tam Esnek Talep
Toplam, ortalama ve marjinal hasılat
TAM REKABET VE ETKİNLİK
MONOPOL (TEKEL) PİYASASI
Monopol Piyasasına İlişkin Özellikler
Kısa Dönemde Monopolcü Firmanın Talep ve Toplam Hasılat Eğrisi
Uzun Dönemde Monopolde Denge
Monopolde Fiyat Farklılaştırması
Monopolcü Rekabet Piyasasında Uzun Dönem Dengesi
OLİGOPOL PİYASALAR
Oligopol Piyasasının Özellikleri
Oligopol Türleri
Oligopolde Piyasa Dengesi
FAKTÖR PİYASALARI
Üretim faktörleri ve gelirleri;
I- RANT (R)
Bir Üretim Faktörü Olarak Toprağın En Önemli Özellikleri;
RANT TÜRLERİ
A. Şehir Rantı
Şehir rantının iki önemli nedeni:
B. Mevki Rantı
C. Kalite Rantı (D. Ricardo)
D. Mutlak Rant
II. ÜCRET (W)
Ücretin Belirlenme Şekilleri
Toplu- serbest yapılan sözleşmeler
ÜCRET TEORİLERİ
KLASİK ÜCRET TEORİLERİ
1.Ücret Fonu Teorisi
2. Doğal Ücret Teorisi
MODERN ÜCRET TEORİLERİ
Bunlar;
2. Modem Arz ve Talep Teorisi
a) Emek Arzını Belirleyen Faktörler
b) Emek Talebini Belirleyen Faktörler
3. Keynesyen Görüş
III. FAİZ
FAİZ TÜRLERİ
Sabit Faiz- Değişken Faiz
Serbest Faiz-Kanuni Faiz
Nominal Faiz – Reel Faiz
Temerrüt Faizi
FAİZ TEORİLERİ
Reel Faiz Teorileri(Klasik ve Neo-Klasik Görüşler)
a) Sermaye Arzı
b)Sermaye talebi
c) Faiz haddinin oluşması
Parasal Faiz Teorileri
Ödünç verilebilir fonlar teorisi
IV. KÂR
Kâr çeşitleri
İş veya girişim kârı
Asgari kâr
Net kâr
MİLLİ GELİRLE İLGİLİ KAVRAMLAR GSMH
GELİRİN HESAPLANMASI
GSMH= Ücret + Rant + Faiz + Kar + Dolaylı ver. + Amortismanlar
GSMH (Y) =C + G + I + Nx
MİLLİ GELİR
NOMİNAL VE REEL MİLLİ GELİR
Reel GSMH
Reel GSMH = Nominal GSMH / Fiyat endeksi
MİLLİ GELİR DENGE DÜZEYİ
MİLLİ GELİRİ BELİRLEYEN FAKTÖRLER
Yukarıdaki harcamalar grafiğinde;
a) Ortalama tüketim eğilimi (OTE, APC) APC= C/Y
b) Ortalama tasarruf eğilimi (OSE, APS) APS= S/Y
c) Marjinal tüketim eğilimi (MTE, MPC, c) MPC= ΔC/ ΔY
d) Marjinal tasarruf eğilimi (MSE, MPS) APS = ΔS/ ΔY
YATIRIM HARCAMALARI
Dışa kapalı bir ekonomide yatırım kavramı iki şekilde tanımlanır ;
Negatif yatırım tutarı
YATIRIM HARCAMASI VE MİLLİ GELİR
ENFLASYONİST VE DEFLASYONİST AÇIK
Paranın üç klasik işlevi vardır:
Özellikleri:
Paranın fonksiyonları
PARA ARZI (MS )
Nakit para
Kaydİ para
Bankaların Kaydi Para Yatırması
Kaydi parayı etkileyen faktörler
PARA TALEBİ TEORİLERİ
Miktar Teorisi
Temel varsayımları ise;
ENFLASYON HEDEFLEMESİ VE M.B KAYIP FONKSİYONU
Miktar Teorisinin İşlem (Fisher) Tipi
Miktar Teorisinin Para Tutumu (Cambridge) Tipi
Keynesgil Para Talebi (Likidite tercihi kuramı) Keynes’in klasiklere karşı çıktığı önemli iki nokta;
A) İşlem(Muamele) Güdüsüyle Para Talebi
B) İhtiyat Güdüsüyle Para Talebi
İhtiyat güdüsüyle talep edilen para miktarı;
C) Spekülasyon Güdüsüyle Para Talebi
Toplam Para Talebi Ve Denge Faiz Oranı
Para Arzında Değişmeler Ve Denge Faiz Oranı
Likidite Tuzağı
Keynesyen Aktarım Mekanizması:
Para Politikası
Uluslararası ticaret iki genel ticaret teorisine dayanır:
MERKANTİLİZM
MUTLAK ÜSTÜNLÜK TEORİSİ
Uzmanlaşmanın yarar sağlama nedenleri;
Doğal Üstünlük Teorisi
Kazanılmış Üstünlük
Mutlak üstünlüklere örnek:
KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜK TEORİSİ
Dış Ticaret Teorilerinin Dayandığı Varsayımlar
Ekonomik Etkinlik Hedefi
Karların Bölüşümü
İki Ülke İki Ürün
Taşıma Giderleri
Hizmetler
ÜLKE BÜYÜKLÜĞÜ TEORİSİ
Kaynakların Çeşitliliği
Ekonominin Büyüklüğü Ve Üretim Ölçeği
FAKTÖR ORANLARI TEORİSİ ”Heckscher-Ohlin”
Heckscher-Ohlin Modelinden türetilen üç tane teorem var; A- Faktör Fiyatları Eşitliği Teoremi
B- Stolper Samuelson Teoremi
C- Rybczynski Teoremi
LEONTİEF PARADOKSU
Nitelikli İşgücü Teorisi
Teknoloji Açığı Teorisi
Ürün Dönemleri Teorisi
1- Aşama: Piyasaya Giriş
2- Aşama: Büyüme Dönemi
3- Aşama: Olgunluk Dönemi
4- Aşama: Düşüş Dönemi
Tercihlerde Benzerlik Teorisi
Ülke Benzerliği Teorisi
Ölçek Ekonomileri Teorisi
Monopolcü Rekabet Teorisi
Endüstri içi ticaretin temel nedenleri;
ÜLKELER ARASINDAKİ BAĞIMLILIĞIN DERECESİ
Bağımsızlık
Karşılıklı Bağımlılık
Bağımlılık
ULUSLARARASI REKABETÇİ GÜCÜN BELİRLEYİCİLERİ
2- Ülke İçi Talep Koşulları
3- İlgili Ve Destekleyici Endüstrilerin Varlığı Ve Gelişmişlik Düzeyi
4- Firma Yapısı, Stratejisi, İş Çevresi Ve Rekabet Durumu
ULUSLAR ARASI İKTİSAT POLİTİKASI
DIŞ TİCARET POLİTİKASININ ARAÇLARI
Dolaylı dış ticaret politikası araçları
Dolaysız dış ticaret politikası araçları
GÜMRÜK TARİFELERİ
GÜMRÜK TARİFE TÜRLERİ
DIŞ TİCARET FİYATLAMA YÖNTEMLERİ
TARİFE DIŞI ENGELLER
Miktar Kısıtlamaları
Yeni Korumacılık
Gönüllü İhracat Kısıtlamaları
Tarife Benzeri Faktörler
Fark Giderici Vergiler
Kamu İhaleleri Ve Kamu Kuruluşlarının Satın Alma Politikaları
Yurtiçi Katkı Zorunluluğu
MİKTAR KISITLAMALARI
İthalat Kotaları
İthalat Yasakları
Döviz Kontrolü
Çoklu Kur Uygulamaları
İTHALAT KOTALARI
Global Kota
İthalat Yasaklarının Nedenleri
İhracat Vergilerinin Nedenleri
İHRACAT TEŞVİKLERİ
İhracatın Özendirilmesi İçin Alınan Önlemler
İhracat sübvansiyonları döviz gelirleri üzerindeki ters yönlü iki önemli sonucu vardır:
İhracat sübvansiyonları verilirken dikkat edilmesi gerekenler:
DAMPİNG
Arada Bir Yapılan Damping
Yıkıcı Damping
Sürekli Damping
ÖZEL DIŞ TİCARET REJİMLERİ
DÖVİZ PİYASASI
DÖVİZ PİYASALARININ ÖZELLİKLERİ
Döviz Arzı Ve Talebi
Döviz Talebinin Amaçları;
Evrensel Piyasalar
Döviz kuru
Dolaysız kotasyon
Dolaylı kotasyon
Döviz alış ve satış kuru
Dolaysız kur
Çapraz kur
Efektif döviz kurları
Döviz Arbitrajı
Arbitraj oluşma koşulları;
Arbitraj Çeşitleri
B) üç Uçlu Arbitraj
Döviz Spekülasyonu
BANKALARIN DÖVİZ İŞLEMLERİNDE ARACILIK İŞLEVLERİ
Bankaların müşterileriyle döviz ticareti
Bankalar ve uluslararası ödeme işlemleri
Bankalararası döviz piyasası
Her iki durumda (hem açık hem fazla )da banka kur riski ile karşı karşıyadır. Bu durumda yapılacak iki şey vardır;
ULUSAL PARANIN KONVERTİBİLİTESİ
Konvertibilitenin yararları;
Konvertibilitenin koşulları;
DÖVİZ KURU SİSTEMLERİ
Serbest Değişken Kur Sistemi
Kur Değişimleri ve Ödemeler Bilançosu Dengesizlikleri
SABİT KUR SİSTEMİ
Altın Para Standardı
Günümüzdeki Sabit Kur Sistemi
SERBEST KUR SİSTEMİNİN LEHİNDEKİ GÖRÜŞLER
SERBEST DALGALANAN KUR SİSTEMİNE KARŞIT GÖRÜŞLER
SERBEST KUR SİSTEMİNİN DÜZENLEME YAKLAŞIMLARI
Dalga Sınırlarının Genişletilmesi (Geniş Marjlı Pariteler)
Sürünen Pariteler
Ortak Para Alanları
Geleceğe Yönelik Döviz Piyasaları
2- Faiz Arbitrajı
3- Kur Değişmesi Risklerine Karşı Korunma (Hedging)
4- Döviz Swapları
KUR DEĞİŞMELERİNİ AÇIKLAMAYA YÖNELİK TEORİLER
1- Dış Ticaret Akımları Yaklaşımı
Dış ticaret takımları teorisinin eksikleri;
2- Satın Alma Gücü Paritesi Yaklaşımı
Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi
Bu yaklaşımların sakıncaları;
Göreceli Satın Alma Gücü Paritesi
3- Parasalcı Yaklaşım
4- Portfolyo Dengesi Yaklaşımı
ÖDEMELER BİLANÇOSU
ÖDEMELER BİLANÇOSUNUN ANA HESAP KALEMLERİ
1. CARİ İŞLEMLER HESABI
1.1 Mal Ticareti
1.2 Uluslararası Hizmetler
1.3 Tek Yanlı Transferler
2- Sermaye Hareketleri Hesabı
Doğrudan Yatırımlar
Portföy Yatırımları
Uzun Vadeli Sermaye Hareketleri
Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri
3- Uluslararası (Resmi) Rezervler Hesabı
4- İstatistiksel Hata
Ödemeler Bilançosunda Dengeler 1- Temel Denge
2- Likidite Dengesi
ÖDEMELER BİLANÇOSU DENGE MEKANİZMALARI OTOMATİK DENGE MEKANİZMALARI
Döviz Kuru Denkleştirme Mekanizması
Gelir Denkleştirme Mekanizması (Keynesyen Model)
Parasal Denkleşme Mekanizması
Fiyat Düzeyi Ayarlama Mekanizması
Faiz Oranı Ayarlama Mekanizması
Nakit Dengesi Ayarlama Mekanizması
Ödemeler Bilançosu Denkleştirme Politikaları
Harcama Kaydırıcı Politikalar
Harcama Değiştirici Politikalar
İKTİSADİ KALKINMA VE BÜYÜME
Kalkınmanın Temel Öğeleri:
1. KALKINMA EKONOMİSİ
Kalkınma Terminolojisi
Dünya Bankası’nın ülkeleri gelir düzeyine göre şu şekilde ayırmıştır;
AZ GELİŞMİŞLİĞİN TANIMLANMASI
GSMH Yönteminin Sakıncaları;
Toplam GSMH
Kişi Başına GSMH
b) Az gelişmişliğinin kaynak kullanım durumuna göre tanımlanması
Bu yaklaşımda kullanılan oranlar ve değerler;
c) Azgelişmişliğin toplumsal ve bireysel temel ihtiyaçların karşılanmasına göre tanımlanması
AZ GELİŞMİŞLİĞİ AÇIKLAYAN EKONOMİK YAKLAŞIMLAR
Geleneksel iktisada dayalı yaklaşımlar
1- Kısır Döngü Kuramı
2- Gelişme Aşamaları Kuramı
Geleneksel İktisada Eleştirel Yaklaşımlar Yapısalcı Yaklaşım
Bağımlılık Yaklaşımı
İktisadi Kalkınma Ve Sermaye Birikimi
Sermaye-Hasıla Katsayısı
Marjinal-Sermaye Hasıla Katsayısı
DENGELİ VE DENGESİZ KALKINMA STRATEJİLERİ
Dengeli Kalkınma Stratejileri
Dengeli kalkınma modellerini iki grupta incelersek;
Dengesiz Kalkınma Stratejileri
2. BÜYÜME
Klasik Büyüme Teorileri
Keynesyen Büyüme Modeli
Harrod-Domar Modeli
Harrod-Domar, Ekonominin itici gücünün yatırım olduğunu ve yatırımların iki önemli rol ise;
DENEME TESTİ
KAYNAKÇA
NOT :