- Ticari kazanç sahipleri
ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup
edilmek üzere, bu Kanunun ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümleri
uyarınca ilgili hesap döneminin ilk dokuz ayı için belirlenen üçer aylık dönem
kazançları üzerinden 103 üncü maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine
uygulanan oranda geçici vergi öderler. Şu kadar ki; 42 nci madde
kapsamına giren kazançlar ile noterlik görevini ifa ile mükellef olanların bu
işlerden sağladıkları kazançlar geçici vergi matrahına dâhil edilmez. Geçici
vergi matrahının hesaplanmasında Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri
ile bu Kanunda düzenlenen indirim ve istisnalar dikkate alınır. Dönem sonundaki
mal mevcutları, istenirse sadece kayıtlar üzerinden de tespit edilerek, geçici
vergi matrahının hesabında dikkate alınabilir.
Hesaplanan geçici vergi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın
ondördüncü günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve
onyedinci günü akşamına kadar ödenir. Aynı dönem içinde tevkif edilmiş bulunan
gelir vergisi (42 nci maddede belirtilen kazançlardan yapılan tevkifat hariç)
hesaplanan geçici vergiden mahsup edilir.
Yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin % 10'u
aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu
kısım için re'sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir. Mahsup süresi
geçtikten sonra, kesinleşen geçici vergiler terkin edilir, ancak gecikme faizi
ve ceza tahsil edilir.
Bir önceki takvim yılında üçer aylık dönemler halinde tahakkuk
ettirilerek tahsil edilen geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan
gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer
vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı,
o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi halinde mükellefe red ve iade
edilir.
İşin bırakılması halinde, işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici
vergi ödenmez.
Geçici vergi uygulamasına ilişkin usuller Maliye Bakanlığı'nca tespit
edilir.