Amme borcunun vadesinde ödenmesi veya
haczin tatbiki veyahut haz olunmuş malların paraya çevrilmesi amme borçlusunu
çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat
gösterilmiş olmak şartıyla, alacaklı amme idaresince veya yetkili kılacağı
makamlarca; amme alacağı 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil
olunabilir.
Şu
kadar ki, amme borçlusunun alacaklı tahsil daireleri itibarıyla tecil edilen
borçlarının toplamı ellibin Yeni Türk Lirasını (bu tutar dahil) aşmadığı
takdirde teminat şartı aranılmaz. Bu tutarın üzerindeki amme alacaklarının
tecilinde, gösterilmesi zorunlu teminat tutarı ellibin Yeni Türk Lirasını aşan
kısmın yarısıdır. Cumhurbaşkanı; bu tutarı on katına kadar artırmaya, yarısına
kadar indirmeye, yeniden kanuni tutarına getirmeye ve alacaklı amme idareleri
itibarıyla bu hadler arasında farklı tutar belirlemeye yetkilidir.
Borcunun tecilini talep eden ancak,
talepleri uygun görülmeyerek reddedilen borçlular söz konusu borçlarını reddin
tebliği tarihinden itibaren idarece 30 güne kadar verilebilecek ödeme süresi
içinde ödedikleri takdirde bu amme alacağı ödendiği tarihe kadar faiz alınmak
suretiyle tecil olunur.
Tecil salâhiyetini kullanacak ve bu
salâhiyeti devredecek olanlar Devlete ait amme alacaklarında ilgili vekiller,
vilayet hususi idarelerine ait amme alacaklarında valiler, belediyelere ait
amme alacaklarında belediye reisleridir.
Haciz yapılmışsa mahcuz mal, değeri
tutarınca teminat yerine geçer. Tecil edilen amme alacakları ile ilgili olarak
daha önce tatbik edilen ve borcun tamamını karşılayacak değerde olan hacizler,
yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır ve buna isabet eden teminat iade edilir.
Ancak, mahcuz malların değeri tecil edilen borç tutarından az, zorunlu teminat
tutarından fazla olması halinde, tatbik edilen hacizler, tecil şartlarına uygun
olarak yapılan ödemeler neticesinde kalan tecilli borç tutarı mahcuz mal
değerinin altına inmediği müddetçe kaldırılmaz. Tecilli borca karşılık alınan
teminat ise, tecil şartlarına uygun olarak yapılan ödemeler neticesinde kalan
tecilli borç tutarının zorunlu teminat tutarının altına inmesi durumunda,
yapılan ödemeler nispetinde kaldırılır.
Tecil salahiyetini kullanacak ve bu
salahiyeti devredecek olan makamlar; tecil edilecek amme alacaklarını tür ve
tutar olarak belirlemeye, amme borçlusunun faaliyetine devam edip etmediğini
esas alarak tecil edilecek alacakları tespit etmeye, tecilde taksit zamanlarını
ve diğer şartları tayin etmeye ayrıca 213 sayılı Kanuna göre Maliye
Bakanlığınca ilan edilen mücbir sebep hali kapsamındaki amme borçlularının,
mücbir sebep halinin sona erdiği tarihe kadar ödemeleri gereken amme borçları
ile mücbir sebep nedeniyle ödeme süreleri ertelenen amme borçlarını faiz
alınmaksızın veya yürürlükteki faiz oranından daha düşük faiz oranıyla tecil
etmeye yetkilidir.
Tecil şartlarına riayet edilmemesi,
değerini kaybeden teminatın veya mahcuz malların tamamlanmaması veya yerlerine
başkalarının gösterilmemesi hallerinde amme alacağı muaccel olur. Tecil edilen
amme alacağının gecikme zammı tatbik edilmeyen alacaklardan olması halinde,
ödenen tecil faizleri iade veya mahsup edilmez.