True Eğitim Yayınları Mersin - 2021
ÖNSÖZ
TRUE EğİTİM & DANIşMANLIK
İ Ç İ N D E K İ L E R
1. BÖLÜM
MUHASEBENİN TEMEL KAVRAMLARI
SOSYAL SORUMLULUK KAVRAMI
KİŞİLİK KAVRAMI
İŞLETMENİN SÜREKLİLİĞİ KAVRAMI
DÖNEMSELLİK KAVRAMI
PARAYLA ÖLÇÜLME KAVRAMI
MALİYET ESASI KAVRAMI
TUTARLILIK KAVRAMI
TARAFSIZLIK VE BELGELENDİRME KAVRAMI
TAM AÇIKLAMA KAVRAMI
İHTİYATLILIK KAVRAMI
ÖNEMLİLİK KAVRAMI
ÖZÜN ÖNCELİĞİ KAVRAMI
FİNANSAL TABLOLAR
BİLANÇO
GELİR TABLOSU
EK FİNANSAL TABLOLAR
FON KAYNAKLARI
FON KULLANIMLARI
NAKİT AKIM TABLOSU
NET ÇALIŞMA SERMAYESİ DEĞİŞİM TABLOSU
KÂR DAĞITIM TABLOSU
ÖZ KAYNAK DEĞİŞİM TABLOSU
SATIŞLARIN MALİYETİ TABLOSU
FİNANSAL TABLOLAR ANALİZ VE TÜRLERİ
FİNANSAL TABLOLAR ANALİZ VE TÜRLERİ
ANALİZİN ÖN KOŞULLARI
B. ANALİZ TÜRLERİ
FİNANSAL TABLOLAR ANALİZ TEKNİKLERİ
B. EĞİLİM (TREND) YÜZDELERİ ANALİZİ
C. YÜZDE YÖNTEMİ İLE ANALİZ (DİKEY ANALİZ)
D. ORAN ANALİZİ
ORANLARIN GRUPLANDIRILMASI
A) CARİ ORAN
B) LİKİDİTE ORANI (ASİT TEST ORANI)
C) NAKİT ORANI (DİSPONİBİLİTE ORANI)
D) STOK BAĞIMLILIK ORANI
ENFLASYONUN ORAN ANALİZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
KAYNAK
EĞİTİM & DANIŞMANLIK
SMMM Staja Giriş Sınavı SMMM Yeterlilik sınavı

B. EĞİLİM (TREND) YÜZDELERİ ANALİZİ

Trend (eğilim yüzdeleri) analizi, işletmenin 8-10 yıldan başlayan oldukça uzun dönemler itibarıyla, mali durumuna ve faaliyet sonuçlarına ilişkin kalemlerinin değişim trendini (eğilimini) belli bir yılın sonuçlarına endeksleyerek gösteren bir mali analiz yöntemidir. Bu yöntemin amacı; İlgili mali tablo kalemlerinin dönemler itibarıyla artış veya azalış şeklindeki değişikliklerinin, seçilen temel(baz) yıla göre oransal önemlerinin ortaya konulması ve buna göre işletmenin gelişme yönünün belirlenmesidir.











Eğitim&Danışmanlık
TrueSMMM YETERLİLİK SINAVI


FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZ


 
Trend analizinin uygulanmasında şu sıra izlenir:
1Analizin uygulanacağı zaman dilimi (dönemler) belirlenir,
2Eğilim yüzdelerinin hesaplanmasında temel (baz)olacak dönem seçilir,
3Bilanço ve gelir tablosu kalemlerinin eğilim yüzdeleri hesaplanır,
4Analiz sonuçları yorumlanır.
Trend analizi, mali durumun ve faaliyet sonuçlarının uzun dönemdeki eğilimini inceleyen analiz yöntemidir.
Mali Tabloların Eğilim Yüzdeleri İle Hazırlanması
İşletmenin mali durumuna ve faaliyet sonuçlarına ilişkin eğilimin belirlenmesi için ilk iş yöntemin amacına uygun uzunluktaki dönemlere ait mali tabloların seçilmesidir. Uygulama dönemi belirlendikten sonra, eğilim yüzdelerinin neye göre hesaplanacağına karar verilmelidir. (Uygulamada, genellikle analiz döneminin başlangıç yılı baz yıl olarak kabul edilmektedir)


Baz Yıl; Eğilim yüzdelerini hesaplamak için tüm dönemlerdeki tutarların oranlandığı yöntemdir.
Eğilim Yüzdesi şu şekilde hesaplanır;
Cari Dönem Tutarı

X 100
Baz Alınan Dönem Tutarı
Eğilim Yüzdelerinin Yorum Esasları
Eğilim yüzdelerinin yorumu, bir tek bilanço ve/veya gelir tablosu kaleminin eğilimi esas alınarak yapılmaz.
Yöntemin uygulanmasından umulan yararın sağlanabilmesi için, aralarında anlamlı ilişkiler kurulabilen; satışlarla stoklar, satışlarla alacaklar gibi kalemlerin eğilimlerinin karşılaştırmalı olarak ele alınması gerekir.
Yorum, buna uygun olarak ele alınan her kalemin, incelenen dönemdeki eğiliminin belirlenmesi ve ilişkili kalemlerin eğilimleri arasındaki benzer ve farklı yönlerin ortaya konulması şeklinde yapılır.











SMMM YETERLİLİK SINAVI


FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZ
Eğitim&Danışmanlık
True

Eğilim yüzdelerinin yorumlanmasında şu sıra izlenir;
1-İncelenen kalemlerin eğilimlerinin belirlenmesi,
2İlişkili kalemlerin eğilimlerinin etkileşiminin araştırılması,
3Kalemlerin eğilimlerinin etkileşim sonuçlarının değerlendirilmesi, 4-Belirlenen etkileşimin gelecekteki etkisinin tahmin edilmesi


İncelenen kalemin eğiliminin belirlenmesi, bir önceki bölümde açıklanan hesaplama şekline göre analiz sonuçlarının ortaya konulması ile başlar. Eğilimin yüzdeleri, kârın zarara veya zararın kâra dönüşmesi dışında, daima pozitif olup 100’ün altındakiler azalış, 100’ün üzerindekiler ise artış eğilimi gösterir.
İlişkili Kalemlerin Eğilimlerinin Yorumu
Trend analizinin yorumu büyük ölçüde, aralarında ilişki bulunan kalemlerin etkileşimlerinin incelenmesine dayanır.
Trend analizi yoluyla incelenecek kalemler (gruplar) aşağıdaki gibi belirlenebilir;
• Dönen varlıklar Duran varlıklar
• Dönen varlıklar Kısa vadeli yabancı kaynaklar
• Stoklar Ticari borçlar
• Duran varlıklar Öz kaynaklar
• Yabancı kaynaklarÖz kaynaklar
• Brüt satışlar Net satışlar
• Net satışlar Satışların maliyeti
• Net satışlar Faaliyet giderleri
• Net satışlar Finansman giderleri
• Dönen varlıklar Net satışlar
• Ticari alacaklar Net satışlar
• Stoklar Net satışlar
• Maddi duran varlıklar Net satışlar











Eğitim&Danışmanlık
TrueSMMM YETERLİLİK SINAVI


FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZ


A) Mali Duruma İlişkin Analiz Ve Yorum


1. Dönen Varlıklar ile Duran Varlıklar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Aktifin bütün olarak ele alınması ve dönen varlıklarla duran varlıklardaki eğilimlerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi, işletmenin varlık yapısının gelişimi ile ilgili bir fikir verir. Genellikle ticaret işletmelerinde dönen varlıkların, toplam aktif içinde daha çok yer tuttuğu, üretim işletmeleri ile büyük çapta sabit yatırıma dayalı hizmet işletmelerinde ise maddi duran varlıkların ağırlıkta olduğu bilinir.
Bu iki ana varlık grubunun eğilimini karşılaştırmaktan amaç, işletmenin faaliyet konusu ve hacmi ile varlık yapısının gelişiminin uyumlu olup olmadığını ve varlıkların kendi içindeki dağılımının dengeli bir seyir izleyip izlemediğini belirlemektir. Dönen ve duran varlıklarda artış olması işletmenin büyüdüğünü, yatırım yapabildiğini ve varlıklarını verimli kullanabildiğini gösterir.


2. Dönen Varlıklar ile K.V. Yabancı Kaynaklar Eğilimlerinin Karşılaştırılması Dönen varlıkların ve kısa vadeli yabancı kaynakların birlikte artış eğilimi göstermesi durumunda; varlıklardaki artış eğilimi borçlardaki artış eğiliminden yüksek olduğu sürece olumlu yorumlanabilir.
Çünkü bu durumda işletmenin belli bir çalışma sermayesine ve kısa vadeli borç ödeme gücüne sahip olduğu düşünülür. Dönen varlıklar artarken, kısa vadeli borçların azalma eğilimi göstermesi ise daha da olumlu yorumlanır. Dönen varlıklar azalış eğilimindeyken kısa vadeli borçların daha yavaş azalması, işletmenin likiditesi ve borç ödeme gücü açısından olumsuz değerlendirilir.
3. Stoklar ile Ticari Borçlar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Stoklar artış eğilimi gösterirken ticari borçların azalış veya daha yavaş bir artış eğilimi göstermesi olumludur. Bu işletmenin mal/malzeme alımlarını daha çok peşin yaptığını ve ticari borçlarını vadesinde ödeyebildiğini gösterir. Ticari borçların daha yüksek bir artış eğilimi göstermesi ise, işletmenin borç ödeme konusunda zorluk yaşadığı ve borçlanma koşullarının daha da ağırlaşacağı anlamına gelir.











SMMM YETERLİLİK SINAVI


FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZ
Eğitim&Danışmanlık
True

4. Maddi Duran Varlıklar ile Öz Kaynaklar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Uzun dönemde duran varlıkların öz kaynaklarla finanse edilmesi tercih edilen bir durumdur. Dolayısıyla özkaynakların duran varlıklardaki artış eğiliminden daha yüksek olması istenir. Eğer azalış eğilimi söz konusu ise, o zaman da özkaynakların duran varlıklara göre daha yavaş bir azalış eğilimi göstermesi beklenir.


5. Yabancı Kaynaklar ile Öz Kaynaklar Eğilimlerinin Karşılaştırılması İşletmelerin uzun dönemde özkaynaklarla finansmanı tercih edilir. Çünkü özkaynaklar hem maliyeti en düşük finansman yoludur hem de güçlü bir işletme imajının oluşmasını sağlayarak alacaklılar için güvence oluşturur. Özkaynaklarda artış eğiliminin olması ve bu artışın özellikle dönem kârlarıyla beslenmesi, buna karşılık borçlarda azalış veya daha yavaş bir artış eğiliminin olması olumludur. Bunun tersi durumda ve özellikle de borçların kısa vadeli olması durumunda, işletmenin sürekliliği açısından olumlu yorumlanmaz.
B) Faaliyet Sonuçlarının Analizi Ve Yorumu


1. Brüt Satışlar ile Net Satışlar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Brüt satışlar artış eğilimi gösterirken, net satışların da aynı oranda ya da daha yüksek bir artış eğilimi göstermesi olumlu yorumlanır. Bu brüt satışlardan net satışlara geçerken fazla kayıp verilmediğini, iade ve iskontoların az olduğunu veya hiç olmadığını gösterir.
Brüt satışlar eğiliminin net satışlar eğiliminden daha hızlı bir artış göstermesi, iade ve iskontolarda artışın göstergesi olacağından, olumsuzdur. Bu iki kalemdeki azalış eğilimi ise, işletmenin satış hasılatındaki düşüşü göstereceğinden olumsuz değerlendirilir.
2. Net Satışlar ile Satışların Maliyeti Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Net satışların, satışların maliyetinden daha yüksek bir artış eğilimi göstermesi ya da net satışlar artarken satışların maliyeti eğiliminin azalması olumlu yorumlanır. Çünkü bu durumda işletmenin iyi bir fiyat politikası izlediği, maliyetlerin kontrol altında tutulduğu ve yeterli brüt satış kârı elde edildiği düşünülür. Ancak bu değerlendirmenin, miktar ve fiyat hareketleri birlikte ele alınmak suretiyle yapılmasında yarar vardır.











Eğitim&Danışmanlık
TrueSMMM YETERLİLİK SINAVI


FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZ


Satışların maliyeti artış eğilimi gösterirken, net satışların azalış eğilimi göstermesi veya bu iki kalemin paralel bir seyir izlemesi olumlu yorumlanmaz. Çünkü bu durumda satışlardan yeterli bir kârın sağlanamadığı veya işletmenin ana faaliyet konusundan zarar ettiği düşünülür.
3. Net Satışlar ile Faaliyet Giderleri Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Faaliyet giderlerindeki artış eğiliminin net satışların eğiliminden daha yavaş olması veya net satışlar artarken faaliyet giderlerinin azalması olumludur. Bu durum işletmenin, faaliyet giderlerini karşıladıktan sonra, dönem karına katkı sağlayacak, yeterli bir faaliyet karına sahip olduğunu gösterir.
4. Net Satışlar ile Finansman Giderleri Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Net satışlardaki artış eğiliminin finansman giderlerindeki artış eğiliminden daha yüksek olması olumlu yorumlanır. Tersi durumda ise, işletmenin finansman politikasını gözden geçirmesi ve finansman giderlerini kontrol altında tutmaya yönelik tedbirler alması gerekir.
Net satışlardaki artış hızının yüksek olması, işletmenin finansman giderlerini karşılamaya yeterli bir kârlılığa sahip olduğunu ve kredi verenlerin işletmeden alacaklarının güvencede olduğunu gösterir.
C) Mali Durum İle Faaliyet Sonuçlarının İlişkilendirilerek Analizi Ve Yorumu


1. Dönen Varlıklar ile Net Satışlar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Dönen varlıklar artarken, net satışların da buna paralel veya daha yüksek bir hızla artması olumludur.
Bu durum dönen varlık devir hızının yüksek olduğunu ve bu gruptaki varlıkların etkin kullanıldığını gösterir.
Dönen varlıklar artarken satışların daha yavaş bir artış eğiliminde olması ya da azalış eğilimi göstermesi ise olumsuz değerlendirilir. Bu durumda, dönen varlıklar içinde atıl fonların bulunması veya finansman gereksiniminin artması işletmenin kârlılığını da olumsuz yönde etkiler.











SMMM YETERLİLİK SINAVI


FİNANSAL TABLOLAR VE ANALİZ
Eğitim&Danışmanlık
True

2. Ticari Alacaklar ile Net Satışlar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Ticari alacakların kısa ve uzun vadeli alacaklar şeklinde ele alınarak satışların eğilimi ile karşılaştırılmasında yarar vardır. Ticari alacakların artış eğilimi ile net satışların artış eğiliminin aynı seyri izlemesi veya ticari alacakların daha yavaş artması olumludur. Çünkü bu durumda istikrarlı bir kredili satış politikasının uygulandığı, alacakların vade ve tahsilat durumunun iyi izlendiği düşünülür. Ticari alacaklar azalış eğilimi gösterirken, net satışlar artış eğilimi gösteriyorsa, işletmenin peşin satışlarının arttığı sonucuna varılır. Bu da olumlu bir durumdur.
Satışlarda önemli bir artış olmamasına rağmen, alacaklardaki artış eğilimi ise olumsuz yorumlanır.
Çünkü bu durum, işletmenin alacaklarını tahsilde sorunlar yaşadığını ve gecikmelerin olduğunu gösterir.
3.Stoklar ile Net Satışlar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Stoklardaki artışa veya azalışa karşılık, net satışlarda daha yüksek bir artış eğilimi olumlu yorumlanır. Bu durumda işletmenin iyi bir stok politikasının olduğu ve stokların kolayca elden çıkarılabildiği düşünülür.
Stoklardaki artışa karşılık, net satışlarda daha az artış eğilimi olması veya net satışların azalma eğilimi içinde olması olumsuzdur. Çünkü bu durumda stoklara fazla fon bağlandığı, stoklama giderlerinin arttığı düşünülür.
4. Maddi Duran Varlıklar ile Net Satışlar Eğilimlerinin Karşılaştırılması
Maddi duran varlıklar değişmezken net satışlar artmakta veya maddi duran varlıklar artış eğilimi gösterirken net satışlar daha hızlı bir artış eğilimi göstermekte ise, duran varlıkların satış hacmi ile uyumlu olduğu ve tam kapasiteye yakın kullanıldığı düşünülür. Böylece yatırımın geri dönüşü de gerçekleşecektir.