Denetimimn Özellikleri
Denetim sistematik bir süreçtir
Bağımsız Denetimi Gerekli Kılan Nedenler
Bağımsız Denetimin Yararları
Bağımsız Denetimi Gerekli Kılan Nedenler
Bağımsız Denetimi Sınırlayan Faktörler
2) Zaman sınırlaması
Denetimin amacı ve kapsamı
Denetimin konusu
Denetim kıstası
Denetim kanıtı
Denetim raporu
Denetim yapmaya yetkililer
Denetim alanında faaliyet izni talebinde bulunan kuruluşun taşıması gereken şartlar ;
Denetim faaliyetinde bulunmak isteyenlerin taşıması gereken şartlar :
• En az on beş yıl mesleki tecrübeye sahip olanlarda uygulamalı mesleki eğitim şartı aranmaz.
Denetçilik sınavının ana konuları ;
3) Kurumsal Yönetim İlkeleri ve Finansal Yönetim,
6) Sermaye piyasası, bankacılık, sigortacılık ve özel emeklilik mevzuatı,
Sicile kayıt ve ilan
Sicil bilgileri
Kurumca tutulan sicilde denetçilerin;
Denetim Kuruluşlarının ve Denetçilerin Yükümlülükleri Denetimlerde kalite ve güvenilirliğin sağlanması
Kalite kontrol sistemi oluşturma
Mesleki etik ilkelere uyma
Bağımsızlık ve bağımsızlığın korunması
Bağımsızlığı zedeleyen veya ortadan kaldıran bazı durumlar :
Reklam yasağı
Ancak; denetim kuruluşları ve denetçiler,
Denetçilerin faaliyetlerini yürütürken uyması gereken kurallar :
Haksız rekabette bulunmama
Sürekli eğitim
Denetim ekipleri
• Denetim üstlenen bağımsız denetçi üstlendiği denetimlerin sorumlu denetçisidir.
Denetim sözleşmesi
Denetim raporu düzenleme ve görüş bildirme yükümlülüğü
Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan olaylar
Ücret tarifesi
Mesleki sorumluluk sigortası
Bildirimler
Saklama ve ibraz yükümlülüğü
Şeffaflık raporunun hazırlanması ve duyurulması
Kurumca Yapılacak İncelemeler, Denetimler ve İdari Yaptırımlar
İdari yaptırımlar
Faaliyet iznini askıya alma
dikkate alınarak, iki yılı geçmemek üzere Kurul kararıyla belirlenen süreyle askıya alınır:
Faaliyet izninin iptali
Çeşitli Hükümler Denetimlerde sorumluluk
Mücbir sebepler
Yükümlülüğün ifasını imkânsız kılacak ölçüde mücbir sebep ola- rak kabul edilebilecek haller :
Madde 397
Madde 400
Genel Kabul Görmüş Denetim Standartları
A Genel Standartlar:
Genel Kabul Görmüş Muhasebe Standartlarına göre bağımsızlığı gölgeleyebilecek durumlar;
B. Çalışma Alanı Standartları:
C. Raporlama Standartları:
Güvence denetimlerinde uygulanan standartlar
Denetçiler için beş temel etik ilke bulunmaktadır:
Güncel teknik ve mesleki standartlar ile mevzuata uygun olarak, müşterilerin yeterli mesleki hizmetleri almalarını temin edecek mesleki bilgi ve beceriyi elde etmek ve korumak ve Uygulamada- ki teknik ve mesleki standartlara uygun bir şekilde ve özen içinde hareket etmektir.
Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü taraf testi, denetçi tarafından, aynı sonuçlara başka bir tarafça ulaşılmasının muhtemel olup olmadığı hakkında yapılan bir değerlendirmedir. Bu tür bir değerlendirme, sonuçlara ulaşılan zamanda, denetçinin haberdar olduğu veya haberdar olmasının makul bir şekilde beklendiği tüm ilgili durum ve gerçekleri değerlendiren gerekli bilgiye sahip bir üçüncü tarafın bakış açısıyla yapılır. Gerekli bilgiye sahip makul üçüncü tarafın denetçi olması gerekmez, ancak denetçinin sonuçlarının uygunluğunu tarafsız bir biçimde anlamak ve değerlendirmek için ilgili bilgi ve deneyime sahip olması gerekir.
Tehditlerin Düzeyinin Değerlendirilmesiyle İlgili Etkenler
Müşteri ve Faaliyet Gösterdiği Çevre
Denetim Şirketi ve Faaliyet Gösterdiği Çevre
Yeni Bilgilerin veya Durum ve Gerçeklerdeki Değişikliklerin Değerlendirilmesi
Tehditlerin Ele Alınması
Tehditleri Ortadan Kaldırmaya Yönelik Adımlar
Önlemler
Önlemlere İlişkin Örnekler
Çıkar çatışmaları
Yapılan Önemli Muhakemelerin ve Ulaşılan Genel Sonuçların Değerlendirilmesi
Azami Denetlenebilir Dönem ile İlgili Diğer Hususlar
Mevzuatla Belirlenen Daha Kısa Ara Verme Süresi
Amaç
Denetim Şirketinin Kalite Kontrol Sistemine Duyulan Güven
Denetimin Kalitesine İlişkin Liderlik Sorumlulukları
Kurum İçi Kalite Kültürünün Geliştirilmesi
Denetim Şirketinin Kalite Kontrol Sisteminin Yürütülmesinden Sorumlu Olan Kişi veya Kişilerin Görevlendirilmesi
Etik Hükümler
Temel etik ilkeler aşağıda belirtilenler aracılığı ile güçlendirilir .
Bağımsızlık
Denetim şirketi, bağımsızlık hükümlerinin ihlalinden haberdar edilmesi hususunda makul güvence sağlayacak ve bu tür durum- ları çözmek için uygun adımlar atmasına imkân verecek politika ve prosedürler oluşturur. Söz konusu politika ve prosedürler
Bağımsızlığa Yönelik Tehditler
Müşteri İlişkisinin ve Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam
İnsan Kaynakları KKS1
Denetim Ekiplerinin Belirlenmesi
Denetim şirketi ayrıca:
KKS 1, denetim şirketinin;
Denetimin Yürütülmesi
Denetimin Kalitesini Gözden Geçiren Kişilerin Liyakatine İlişkin Kıstaslar
İstişare
Görüş Farklılıkları
Çalışma kağıtları ;
Çalışma kâğıtlarının gizliliği, güvenli biçimde saklanması, doğruluk ve bütünlüğü, erişilebilirliği ve geri kullanılabilirliği
Çalışma kâğıtlarının saklanması
Çalışma kâğıtlarının mülkiyeti
İzleme
Tespit Edilen Eksikliklerin Değerlendirilmesi, Bildirilmesi ve
Şikâyet ve İddialar
Kalite Kontrol Sisteminin Belgelendirilmesi
Bağımsız Denetim Standardı 200 Kapsam :
Finansal Tabloların Denetimi
Denetçinin Genel Amaçları
Tanımlar
Finansal Tabloların Denetimine İlişkin Etik Hükümler
Etik Kurallar bir denetçinin aşağıdaki temel etik ilkelere uymasını zorunlu kılar:
Etik Kurallar bağımsızlığı, Esasta Bağımsızlık
Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı ve Denetim Riski
Denetimin BDS’lere Uygun Olarak Yürütülmesi Denetimle İlgili BDS’lere Uyum
BDS’lerde Belirtilen Amaçlar
Denetçinin İlgili BDS’de Belirtilen Bir Amaca Ulaşamaması
Finansal Tabloların Hazırlanması
Finansal tablolar;
Aşağıdakiler diğer kaynaklara örnek olarak gösterilebilir:
Denetçi Görüşünün Şekli
Mesleki Şüphecilik
Mesleki Muhakeme :
Mesleki muhakeme özellikle aşağıdaki hususlara ilişkin karar alınmasında gereklidir:
Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı ve Denetim Riski
Denetim Riski
“Önemli Yanlışlık” Riskleri
• Yapısal risk ve kontrol riski ;
• BDS’ler, genellikle yapısal riske ve kontrol riskine ayrı ayrı atıf-
Tespit Edememe Riski
Denetim prosedürünün ve bu prosedürün uygulanmasının etkinli- ğinin artırılmasına yardımcı olan hususlar :
Denetimin Yapısal Kısıtlamaları
Denetimin yapısal kısıtlamaları:
1. Finansal Raporlamanın Niteliği
2. Denetim Prosedürlerinin Niteliği
Finansal Raporlamanın Zamanında Yapılması ve Fayda Maliyet Dengesi
Sonuç olarak, denetçinin:
Denetimin Yapısal Kısıtlamalarını Etkileyen Diğer Hususlar
Denetimin BDS’lere Uygun Olarak Yürütülmesi
Kamu Sektöründeki Denetimlere Özgü Hususlar
BDS’lerin İçeriği
Küçük İşletmelere Özgü Hususlar
BDS’lerde Belirtilen Amaçlar
Bağımsız Denetim Standardı 210 Kapsam
Amaç
Yönetimin, denetçiye;
Denetim Sözleşmesinin Kabulünden Önce Denetimin Kapsamının Sınırlandırılması
Denetim Sözleşmesinin Kabulünü Etkileyen Diğer Etkenler
Mevzuatta aksi zorunlu kılınmadıkça;
Denetim Sözleşmesinin Şartlarının Kabulü
Müteakip Denetimler
Denetim Sözleşmesinin Şartlarındaki Değişikliğin Kabulü
Sözleşmenin Kabulünde Dikkate Alınacak İlave Hususlar
Mevzuatla Belirlenen Finansal Raporlama Çerçevesi Kabulü Etkileyen Diğer Hususlar
Mevzuatta Öngörülen Denetçi Raporu
Finansal Raporlama Çerçevesinin Kabul Edilebilir Olup Olmadığının
Genel amaçlı çerçeveler
Mevzuatla belirlenen finansal raporlama çerçeveleri
Standart belirleyici kuruluşların veya belirlenen bir finansal rapor- lama çerçevesinin bulunmadığı durumlar ;
Yönetimin Sorumlulukları Üzerinde Mutabakata Varılması
Finansal Tabloların Hazırlanması
İç Kontrol
Topluluğa Bağlı Birimlerin Denetimleri
Kamu sektörü işletmelerine özgü hususlar
Bağımsız Denetim Standardı 230 Kapsam
Amaç
Çalışma Kâğıtlarının Biçimi, İçeriği ve Kapsamı
Denetçi, uygulanan denetim prosedürlerinin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamını belgelendirirken;
BDS’lere Uyumun Belgelendirilmesi
d) Bir denetim dosyasında, denetim boyunca geçerli olan hüküm- lere uyulduğunu göstermenin birçok yolu olabilir:
Denetim dosyalarının denetim sırasında oluşturulması gerekir Önemli Hususların ve İlgili Önemli MeslekiYargıların Belgelendirilmesi
c) Muhasebe tahmini ve ilgili açıklamaların, geçerli finansal ra- porlama çerçevesi bağlamında makul olup olmadığı veya yanlış- lık içerip içermediğine ilişkin denetçinin yaptığı değerlendirmenin dayanağı.
Küçük İşletmelere Özgü Hususlar
İlgili Bir Hükümden Sapma
Denetçi Raporu Tarihinden Sonra Ortaya Çıkan Hususlar
Çalışma Kâğıtlarının Nihai Denetim Dosyasında Birleştirilmesi
Hilenin Ayırt Edici Özellikleri
Hileli finansal raporlama, aşağıdaki şekillerde yapılabilir:
Hilenin Önlenmesi ve Tespit Edilmesine İlişkin Sorumluluk
Denetçinin Sorumlulukları
Hilenin Tespit Edilmesinde Mesleki Şüphecilik
Denetim Ekibi İçinde Müzakere Yapılması
İşletmenin finansal tablolarının, hile kaynaklı “önemli yanlışlık” risklerine açıklığının denetim ekibi içinde müzakere edilmesi:
Söz konusu müzakere aşağıdaki gibi konuları içerebilir:
Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlgili Çalışmalar
Yönetim ve İşletmedeki Diğer Kişiler
Mevcut veya şüphelenilen hile hakkında denetçinin doğrudan sor- gulayabileceği işletme içinden diğer kişilere ilişkin örnekler ;
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlar
Belirlenen Olağan Dışı veya Beklenmeyen İlişkiler
Diğer Bilgiler
Hile Riski Faktörlerinin Değerlendirilmesi
Hileli Finansal Raporlamadan Kaynaklanan Yanlışlıklara İlişkin Risk Faktörleri
Teşvikler/Baskılar
Fırsatlar
Görünürde açık bir ticari gerekçesi olmaksızın, ticari aracı- ların kullanılması.
• İç kontrol bileşenlerinin aşağıda belirtilen şartlar sebebiyle ye- tersiz olması:
Tutumlar/Rasyonelleştirmeler
Varlıkların Kötüye Kullanılmasından Kaynaklanan Yanlışlıklara İlişkin Risk Faktörleri
Teşvikler/Baskılar
Fırsatlar
Tutumlar/Rasyonelleştirmeler
Hâsılatın muhasebeleştirilmesine ilişkin hileli finansal raporlama- dan kaynaklanan önemli yanlışlıklar, örneğin çoğunlukla hâsılatın gerçekleşmeden muhasebeleştirilmesi veya gerçek olmayan hâsı- latın kaydedilmesi yoluyla hâsılatın olduğundan fazla gösterilme- sinden kaynaklanır. Bununla birlikte söz konusu yanlışlıklar, hâsıla- tın doğru olmayan bir şekilde daha sonraki bir döneme kaydırılması yöntemiyle, olduğundan az gösterilmesinden de kaynaklanabilir.
Değerlendirilmiş Hile Kaynaklı “Önemli Yanlışlık” Risklerine Karşı Yapılacak İşler
Denetim Prosedürlerinin Seçiminde Öngörülemezlik
Yönetim Beyanı Düzeyinde Değerlendirilmiş Hile Kaynaklı “Önemli Yanlışlık”Risklerine Karşı Uygulanacak Denetim Prosedürleri
Değerlendirilmiş Hile Kaynaklı “Önemli Yanlışlık” Risklerine Karşı Uygulanabilecek Denetim Prosedürlerine İlişkin Örnekler
Yapılacak Belirli İşler-Varlıkların Kötüye Kullanılmasından Kaynaklanan Yanlışlıklar
Kontrollerin Yönetim Tarafından İhlal Edilmesi Riskine Karşı Uygulanacak Denetim Prosedürleri
1) Yevmiye kayıtlarının ve finansal tabloların hazırlanmasında yapılan diğer düzeltmelerin uygunluğunu test etmek
• Test etmek amacıyla yevmiye kayıtlarının ve diğer düzeltme- lerin belirlenmesi ve seçilmesi ile seçilen kalemlere dayanak oluşturan belgelerin incelenmesi hususunda uygun bir yönte- me karar verilirken aşağıdaki konular dikkate alınır:
2 Muhasebe Tahminlerinin Uygunluğunu Değerlendirmek
3 Önemli İşlemlerin İş Mantığını Değerlendirmek
Hileye Yönelik Elde Edilen Denetim Kanıtlarının Değerlendirilmesi
Hileye ilişkin olarak üst yönetimden sorumlu olanlarla müzakere edilecek diğer hususlara örnekler ;
Genel Sonuç Oluşturulurken Denetimin Sonuna Doğru Uygulanan Analitik Prosedürler
Belirlenen Yanlışlıkların Değerlendirilmesi
Denetçinin Denetime Devam Edememesi
Kamu Sektörü İşletmelerine Özgü Hususlar
Yazılı Açıklamalar
Yönetim ve Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim
Üst yönetimden sorumlu olanların tamamının işletme yönetimin- de görev almadığı durumlarda,
Yönetimin dâhil olduğu bir hileden şüphelenmesi hâlinde denet- çi, bu şüphelerini üst yönetimden sorumlu olanlara bildirir ve bu kişilerle denetimin tamamlanması için gerekli olan denetim prose- dürlerinin niteliğini, zamanlamasını ve kapsamını müzakere eder.
Mevzuatı Uygulayan ve Düzenleyici Kurumlarla Kurulacak İletişim
Kamu Sektörü İşletmelerine Özgü Hususlar
Belgelendirme
Bağımsız Denetim Standardı 250 Kapsam
Amaçlar
İlgili Mevzuata Uygunluk Sağlama Sorumluluğu
Denetçinin Sorumluluğu
Denetçi, bir bütün olarak finansal tabloların hata veya hile kaynak- lı önemli bir yanlışlık içermediği konusunda makul bir güvence elde etmekle sorumludur
Bu BDS, denetçinin iki farklı sınıfta yer alan mevzuata uygunluğa ilişkin sorumluluklarını birbirinden ayırır .
Aykırılığın Tespit Edildiği veya Aykırılıktan Şüphelenildiği Durumlarda Uygulanacak Denetim Prosedürleri
Tespit Edilen veya Şüphelenilen Aykırılıkların Bildirilmesi ve Rapor Edilmesi
Tespit Edilen veya Şüphelenilen Aykırılıkların Denetçi Raporu Üzerindeki Muhtemel Etkileri
Tespit Edilen veya Şüphelenilen Aykırılıkların Yetkili Bir Kuruma Rapor Edilmesi
Belgelendirme
Bağımsız Denetim Standardı 260 Kapsam
Tanımlar
İletişimin Rolü
Amaçlar
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlar
Üst Yönetimden Sorumlu Olanların Bir Alt Grubuyla Kurulacak İletişim
Üst Yönetimden Sorumlu Olanların Tamamının İşletme Yönetiminde İcrâî Nitelikte Görevler Üstlendiği Durumlar
Bildirilmesi Gereken Hususlar
Denetimin Planlanan Kapsamı ve Zamanlaması
Bildirilecek hususlar aşağıdakileri içerebilir:
Önemli Denetim Bulguları
Bazı durumlarda, bu tür zorluklar kapsam kısıtlamalarına sebep olabileceği için denetçi olumlu görüş dışında bir görüş verebilir.
Denetçinin Bağımsızlığı
İletişim Süreci
İletişim Şekilleri
İletişim Sürecinin Yeterliliği
Belgelendirme
Bağımsız Denetim Standardı 265 Kapsam
Amaç
İç Kontrol Eksikliklerinin Tespit Edilip Edilmediğinin Belirlenmesi
Önemli İç Kontrol Eksiklikleri
İç Kontrol Eksikliklerinin Bildirilmesi
Nihai denetim dosyasının tamamlanması için uygun süre, genel- likle denetçi raporu tarihinden itibaren en fazla altmış gündür.
• Denetçinin bildirimde ne seviyede detay vereceğine karar ve- rirken göz önünde bulundurabileceği hususlar;
c) Denetçinin tespit ettiği önemli eksikliklerin niteliği.
e) Belirli türlerdeki iç kontrol eksiklerinin bildirimine ilişkin mev- zuat hükümleri.
Denetçi, ayrıca uygun sorumluluğa sahip yönetim kademesine ;
Planlamanın Rolü ve Zamanlaması
Amaç
Denetim Ekibindeki Kilit Üyelerin Katılımı
Ön Denetim Çalışmaları
Planlama Çalışmaları
Denetçi genel denetim stratejisini oluştururken:
Denetimin Yürütülmesi Sırasında Planlama Kararlarında Yapılan Değişiklikler
Belgelendirme
Denetçinin çalışma kâğıtlarına dâhil edeceği hususlar
İlk Denetimlerde Dikkate Alınacak İlâve Hususlar Denetçi, ilk defa yapılan bir denetime başlamadan önce:
Genel Denetim Stratejisinin Oluşturulmasında Dikkate Alınacak Hususlar
Denetimin Özellikleri
Raporlama Amaçları, Denetimin Zamanlaması ve Kurulacak İletişimlerin Niteliği
Bağımsız Denetim Standardı 315 Kapsam
Amaç
Tanımlar
1) Yönetimin, İç Denetim Fonksiyonunun ve İşletmedeki Diğer Kişilerin Sorgulanması
Örneğin:
İç Denetim Fonksiyonunun Sorgulanması
2) Analitik Prosedürler
3) Gözlem ve Tetkik
Önceki Dönemlerde Elde Edilen Bilgiler
Denetim Ekibi İçinde Yapılan Müzakereler
Küçük İşletmelere Özgü Hususlar
İşletme ve Çevresi
Sektör, Mevzuat/Düzenlemeler ve Diğer Dış Etkenler Sektöre İlişkin Etkenler
Mevzuata İlişkin Etkenler
Diğer Dış Etkenler
İşletmenin Niteliği
1) İşletme faaliyetleri, örneğin:
2) Yatırımlar ve yatırım faaliyetleri, örneğin;
3) Finansman ve finansman faaliyetleri, örneğin:
4) Finansal raporlama, örneğin;
Özel Amaçlı İşletmelerin Niteliği
İşletmenin Muhasebe Politikaları Seçimi ve Uygulaması
Amaçlar, Stratejiler ve İş Hayatına İlişkin Riskler
Aşağıdakiler işletmenin amaçları, stratejileri ve finansal tablolar- da “önemli yanlışlık” riskine sebep olabilecek iş hayatına ilişkin riskler hakkında kanaat edinirken denetçinin dikkate alabileceği hususlara örnek olarak verilebilir:
İşletmenin Finansal Performansının Ölçümü ve Gözden Geçirilmesi
İşletmenin İç Kontrolü
1) İç Kontrolün Genel Nitelik ve Özellikleri
İç Kontrolün Unsurları (Bileşenleri )
Kontrol Çevresi
Kontrol Çevresi Unsurları
Kontrol Çevresi İç Kontrolün Diğer Unsurları İçin Temel Oluşturur
“Önemli Yanlışlık” Risklerinin Değerlendirilmesinde Kontrol Çev- resinin Etkisi
Kontrol çevresi tek başına önemli bir yanlışlığı önlemez, tespit etmez ve düzeltmez. Ancak kontrol çevresi, denetçinin diğer kontrollerin etkinliğine (örneğin, kontrollerin izlenmesi ve belirli kontrol faaliyetlerinin uygulanması) ilişkin değerlendirmesini ve dolayısıyla “önemli yanlışlık” risklerini değerlendirmesini etkileyebilir.
Finansal raporlama amaçları açısından işletmenin risk değerlen- dirme süreci:
İlgili İş Süreçleri Dâhil Finansal Raporlamayla İlgili Bilgi Sistemi ve İletişim
İlgili iş süreçleri ;
İletişim
Denetçi;
3) Denetimle ilgili kontrol faaliyetleri
Bilgi işleme:
Görevler ayrılığı: İşlemlerin yetkilendirilmesi, kaydedilmesi ve varlıkların korunmasına ilişkin sorumlulukların farklı kişilere verilmesi. Görevler ayrılığı, bir kişinin görevini ifa etmesi sırasında hem hata veya hile yapacak hem de bunları saklayacak bir pozisyonda olmasına imkân veren fırsatları azaltmayı amaçlar.
BT’den Kaynaklanan Riskler
Kontrollerin İzlenmesi
İşletmenin İç Denetim Fonksiyonu
İç denetim fonksiyonunun sorumlulukları,
Denetçinin Risk Değerlendirmesiyle İlgili İç Kontrolün Manuel ve Otomatik Unsurlarının Özellikleri
Genel olarak BT, işletmenin:
2) İlgili Kontrollerin Anlaşılmasının Niteliği ve Kapsamı
“Önemli Yanlışlık” Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi
Finansal Tablo Düzeyinde “Önemli Yanlışlık” Risklerinin Değerlendirilmesi
Denetçinin sınırlı olumlu görüş (şartlı görüş) vermesine veya gö- rüş vermekten kaçınmasına veya bazı durumlarda gerekli olabi- leceği gibi -mevzuatla izin verilmesi hâlinde- denetimden çekil- mesine ihtiyaç olup olmadığını belirlemeye yönelik hükümler ve açıklamalar içerir.
Yönetim Beyanlarının Kullanılması
İşlem Sınıfları, Hesap Bakiyeleri ve İlgili Açıklamalar Hakkındaki Yönetim Beyanları
Yönetim Beyanlarına İlişkin Kontroller
Denetimde Özel Dikkat Gerektiren Riskler
Ciddi Risklerin Belirlenmesi
Aşağıdaki gibi hususlardan kaynaklanan ve muhasebe tahminle- rinin geliştirilmesini gerektiren önemli muhakeme gerektiren hu- suslarda “önemli yanlışlık” riskleri daha yüksek olabilir:
Ciddi Risklere İlişkin Kontrollerin Anlaşılması
Maddi Doğrulama Prosedürlerinin Tek Başına Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Sağlamadığı Riskler
Risk Değerlendirmesinin Revize Edilmesi
Denetimde Önemlilik
Finansal raporlama çerçeveleri, önemliliği farklı açılardan ele ala- bilmelerine rağmen, genellikle aşağıdaki açıklamaları yaparlar:
Bu çerçevede denetçi, finansal tablo kullanıcılarının aşağıdaki varsayımlarda bulunduklarını kabul eder:
Denetçi, denetimi planlarken önemli olarak nitelendirilecek yan- lışlıkların büyüklüğü hakkında muhakemelerde bulunur. Bu mu- hakemeler aşağıdaki hususlar için bir dayanak oluşturur:
“Önemli yanlışlık” risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi ;
Sayısal olmayan açıklamalardaki yanlışlıkların önemli olup olma- dığını değerlendirirken denetçi, aşağıdaki gibi ilgili etkenleri belir- leyebilir:
Finansal tabloların denetiminin yürütülmesinde denetçinin genel amaçları:
Amaç
Denetimin Planlanmasında Önemliliğin ve Performans Önemliliğinin Belirlenmesi
Bir Bütün Olarak Finansal Tablolar İçin Önemliliğin Belirlenmesinde Kıyaslama Noktalarının Kullanılması
Önemlilik, denetçinin hakkında raporlama yaptığı finansal tablo- larla ilgilidir. Finansal tabloların on iki aydan daha uzun veya daha kısa bir finansal raporlama dönemi için hazırlanması hâlinde (yeni bir işletme olması veya finansal raporlama döneminde bir değişik- lik olması durumunda olduğu gibi), önemlilik bu finansal raporla- ma dönemi için hazırlanan finansal tablolarla ilgilidir.
Belirli İşlem Sınıfları, Hesap Bakiyeleri veya Açıklamalar için Önemlilik Düzeyi veya Düzeyleri
Performans Önemliliği
Denetim Yürütülürken Değişiklik Yapılması
Belgelendirme
Amaç
Değerlendirilmiş Risklere Karşı Yapılacak Genel İşler
Denetçinin, etkin olmayan bir kontrol çevresine ilişkin yapabileceği işler ;
Yönetim Beyanı Düzeyinde “Önemli Yanlışlık” Riski Olarak Değerlendirilen Risklere Karşı Uygulanan Denetim Prosedürleri
Denetçi uygulanacak müteakip denetim prosedürlerini tasarlarken:
Yönetim Beyanı Düzeyinde Risk Olarak Değerlendirilen Hususlara Karşılık Verilmesi
Zamanlama
Kapsam
Kontrol Testleri
Kontrol Testlerinin Tasarlanması ve Uygulanması
Kontrol Testlerinin Niteliği ve Kapsamı
Dolaylı kontrollerin test edilmesi
Kontrol Testlerinin Zamanlaması
Ara dönemde elde edilen denetim kanıtlarının kullanılması
Önceki denetimlerden elde edilen denetim kanıtlarının kullanılması
Önceki dönemlerde test edilen kontrollerin tekrar test edilmesi için geçecek sürenin uzunluğu da mesleki muhakemenin konusu- dur .Kontrollerin her 3 yılda en az 1 defa test edilmeleri zorunludur
Kontrollerin İşleyiş Etkinliğinin Değerlendirilmesi
Belirlenen kontrollerden sapmalar
Maddi Doğrulama Prosedürlerinin Niteliği Ve Kapsamı Şartlara bağlı olarak denetçi:
Dış Teyit Prosedürlerinin Uygulanıp Uygulanmayacağının Değerlendirilmesi
Dış teyit prosedürlerinin maddi denetim prosedürleri olarak uy- gulanıp uygulanmayacaklarına karar verirken denetçiye yardımcı olabilecek etkenler;
Finansal Tabloların Kapanış İşlemleriyle İlgili Maddi Doğrulama Prosedürleri
Maddi Doğrulama Prosedürlerinin Zamanlaması
Ara dönemde elde edilen denetim kanıtlarının kullanılması
Ara bir tarihte tespit edilen yanlışlıklar
Finansal Tabloların Sunumunun Yeterliliği
Denetim Kanıtlarının Yeterliliğinin ve Uygunluğunun Değerlendirilmesi
Denetçinin nelerin yeterli ve uygun denetim kanıtı oluşturduğuna ilişkin yargısını etkileyen etkenler ;
Belgelendirme
Güvence Denetimi Standardı 3402 uyarınca hazırlanan raporlar BDS 402 hizmet kuruluşu kullanan bir işlrtmenin bağımsız deneti- minde dikkate alınacak hususlar standardı açısından daha uygun kanıt sağlayabilir ve standardı tamamlayabilir niteliktedir .
Tanımlar
Bir hizmet kuruluşundaki kontrollerin tanımına ve tasarımına iliş- kin rapor (bu BDS’de 1 inci tip rapor olarak kullanılır): Bu rapor aşağıdakileri içerir:
Bir hizmet kuruluşundaki kontrollerin tanımı, tasarımı ve işleyiş etkinliğine ilişkin rapor (bu BDS’de 2 nci tip rapor olarak kullanı- lır): Bu rapor aşağıdakileri içerir:
İç Kontol Dâhil Hizmet Kuruluşu Tarafından Sağlanan Hizmetlerin Anlaşılması
Amaç
Yanlışlıklar,
Belirlenen Yanlışlıkların Biriktirilmesi (Bir Araya Getirilmesi)
“Bariz Biçimde Önemsiz”
Münferit Finansal Tablolardaki Yanlışlıklar
Açıklamalardaki Yanlışlıklar
Yanlışlıkların Biriktirilmesi
Denetim Yürütülürken Belirlenen Yanlışlıkların Dikkate Alınması
Yanlışlıkların Bildirilmesi ve Düzeltilmesi
Düzeltilmemiş Yanlışlıkların Etkisinin Değerlendirilmesi
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim
Yazılı Beyanlar
Belgelendirme
Muhasebe kayıtları: Açılış kayıtları ve destekleyici kayıtlar (elektronik fon transferine ilişkin kayıtlar ile çekler gibi); faturalar; sözleşmeler; defteri kebir ve yardımcı defterler, yevmiye kayıtları, yevmiye kayıtlarında yer almayan finansal tablo düzeltmeleri; hesaplamalar, mutabakatlar, açıklamalar ve maliyet dağıtımıyla ilgili olan çalışma kâğıtları ve çizelgeler gibi diğer kayıtlardır.
Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı
Denetçi görüşünün oluşturulmasına yönelik denetçi çalışmala- rının büyük bir bölümünü, denetim kanıtlarının elde edilmesi ve değerlendirilmesi oluşturur.
Güvenilirlik
Denetim Kanıtının Kaynakları
Dış Bilgi Kaynağı
Bazı durumlarda, belirli bir bilgi setine ilişkin olarak, dış bilgi kay- nağı olan kişi veya kuruluşun, dış bilgi kaynağı olarak mı yoksa yönetimin faydalandığı uzman olarak mı hareket ettiğini belirle- mek için mesleki muhakemenin kullanılması gerekebilir. Diğer du- rumlarda ise söz konusu fark belirgin olabilir.
Denetim Kanıtı Elde Edilmesine İlişkin Denetim Prosedürleri
1) Tetkik
2) Gözlem
3) Dış Teyit
4) Yeniden Hesaplama
5) Yeniden Uygulama
6) Analitik Prosedürler
7) Sorgulama
Sorgulama ,önemli denetim kanıtları sağlayabilir hatta yanlışlığa ilişkin kanıt oluşturabilir i ancak genellikle yönetim beyanı düze- yinde önemlibir yanlışlığın olmadığına veya kontrollerin işleyiş etkinliğine ilişkin tek basına yeterli denetim kanıtı sağlayamaz .
Yönetimin Faydalandığı Uzman Tarafından Oluşturulan Bilgilerin Güvenilirliği
Denetim kanıtı olarak kullanılacak bilgilerin, yönetimin faydalan- dığı bir uzmanın çalışması kullanılarak hazırlanması durumunda, denetim prosedürlerinin niteliği, zamanlaması ve kapsamı aşağı- daki gibi hususlardan etkilenebilir:
Yönetimin Faydalandığı Uzmanın Yetkinliği, Kabiliyeti ve Tarafsızlığı
Yönetimin Faydalandığı Uzmanın Çalışması Hakkında Kanaat Edinilmesi
Yönetimin Faydalandığı Uzmanın Yaptığı Çalışmanın Uygunluğunun Değerlendirilmesi
İşletme Tarafından Oluşturulan ve Denetçinin Amaçlarına Yönelik Olarak Kullanılan Bilgiler
Denetim Kanıtı Elde Etmek İçin Test Edilecek Kalemlerin Seçilmesi
1) Tüm Kalemlerin Seçilmesi
2) Belirli Kalemlerin Seçilmesi
3) Denetim Örneklemesi
Denetim Kanıtlarındaki Tutarsızlık veya Denetim Kanıtlarının Güvenilirliğine İlişkin Şüpheler
Amaç
Stoklar
Fiziki Stok Sayımına Katılım
Yönetimin Talimat ve Prosedürlerinin Değerlendirilmesi
Yönetimin Sayıma İlişkin Prosedürlerinin Uygulanmasının Gözlemlenmesi
Stokların Tetkiki
Test Sayımlarının Yapılması
Finansal Tablo Tarihinden Farklı Bir Tarihte Yapılan Fiziki Stok Sayımı
Fiziki Stok Sayımına Katılımın Mümkün Olmaması
Üçüncü Tarafın Saklama ve Kontrolü Altında Bulunan Stoklar
Dava ve İddialar
İşletmenin Dış Hukuk Müşaviriyle Kurulacak İletişim
Yazılı Açıklamalar
Faaliyet Bölümü Bilgileri
Yönetim Tarafından Kullanılan Yöntemlerin Anlaşılması
Denetim Kanıtı Elde Etmek için Uygulanan Dış Teyit Prosedürleri
Tanımlar
Dış Teyit Prosedürleri
1) Teyit veya Talep Edilecek Bilgilere Karar Verilmesi
2) Teyit Edecek Uygun Tarafın Seçilmesi
3) Teyit Taleplerinin Tasarlanması
Teyit taleplerini tasarlarken dikkate alınacak faktörler
4) Teyit Taleplerinin Takibi ve Tekiti
Yönetimin Denetçinin Teyit Talebi Göndermesine İzin Vermemesi
Yönetimin İzin Vermemesinin Uygun Olması
Alternatif Denetim Prosedürleri
Dış Teyit Prosedürlerinin Sonuçları
Güvenilir Olmayan Yanıtlar
Yanıt Verilmemesi
Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Elde Edilmesi İçin Olumlu Teyit Talebine Yanıt Verilmesinin Gerekli Olduğu Durumlar
İstisnalar
Olumsuz teyitler, olumlu teyitlere göre daha az ikna edici denetim kanıtı sağlar.
Elde Edilen Denetim Kanıtlarının Değerlendirilmesi
Amaç
Tanımlar
Denetim Prosedürleri Açılış Bakiyeleri
Amaçlar
Analitik Maddi Doğrulama Prosedürleri
İlgili Yönetim Beyanları Açısından Belirli Analitik Prosedürlerin Uygunluğu
Farklı türdeki analitik prosedürler farklı seviyelerde güvence sağ- lar. Dairelere bölünmüş bir apartmanda kira oranları, daire sayısı ve boş dairelerin oranları dikkate alınarak toplam kira geliri hak- kında tahminde bulunulmasında olduğu gibi, analitik prosedür- ler ikna edici kanıtlar sağlayabilir ve ilgili unsurlar uygun şekilde doğrulandığı sürece detay testleri yoluyla ilave doğrulamalar yap- ma ihtiyacını ortadan kaldırabilir. Bunun aksine, bir gelir rakamını doğrulama yöntemi olarak, brüt satış kârı yüzdelerinin hesaplan- ması ve karşılaştırılması daha az ikna edici kanıtlar sağlar, ancak diğer denetim prosedürleriyle birlikte kullanıldığında faydalı bir destek sağlayabilir.
Verilerin Güvenilirliği
Beklentinin Yeterince Kesin Olup Olmadığının Değerlendirilmesi
Beklenen Değerler ile Kayıtlı Tutarlar Arasındaki Kabul Edilebilir Fark Miktarı
Genel Sonuç Oluştururken Denetçiye Yardımcı Olan Analitik Prosedürler
Analitik Prosedürlerin Sonuçlarının Araştırılması
Amaç
Tanımlar
Örneklem Tasarımı, Örneklem Büyüklüğü ve Test Edilecek Kalemlerin Seçilmesi
Gruplandırma ve Değer Ağırlıklı Seçim
Gruplandırma Yöntemi
Değer Ağırlıklı Seçim Yöntemi
Örneklem Büyüklüğü
• Denetçinin kabul etmek istediği örnekleme riski düzeyi, gerekli örneklem büyüklüğünü etkiler. Denetçinin kabul etmek istediği risk düzeyi azaldıkça, gerekli örneklem büyüklüğü artar.
Test Edilecek Kalemlerin Seçilmesi
Örneklem seçimine ilişkin temel yöntemler
Denetim Prosedürlerinin Uygulanması
Sapma ve Yanlışlıkların Niteliği ve Sebebi
Yanlışlıkların Öngörülmesi
Kontrol Testleri Açısından Örneklem Büyüklüğünü Etkileyen Faktörler
Detay Testleri Açısından Örneklem Büyüklüğünü Etkileyen Faktörler
Bağımsız Denetim Standardı 540 Kapsam
Temel Kavramlar
Amaç
Muhasebe Tahminlerinin Niteliği
Yöntemler
Varsayımlar ve Veriler
Veri örnekleri aşağıdakileri içerir:
Veriler çok çeşitli kaynaklardan elde edilebilir. Örneğin, veriler;
Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlgili Çalışmalar
İşletme ve Çevresi Hakkında Kanaat Edinilmesi
Ölçeklenebilirlik
İşletme ve Çevresi
İşletmenin İç Kontrolü
“Önemli Yanlışlık” Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi
Muhasebe tahminlerine ilişkin olarak yönetim beyanı düzeyinde- ki “önemli yanlışlık” risklerinin belirlenmesi ve değerlendirilmesi, yalnızca finansal tablolara alınanlar için değil, aynı zamanda fi- nansal tablo dipnotlarında yer alanlar dâhil, tüm muhasebe tah- minleri için önemlidir.
“Önemli Yanlışlık” Riski Olarak Değerlendirilen Risklere Karşı Yapılacak İşler
1) Denetçi Raporu Tarihine Kadar Meydana Gelen Olaylardan Denetim Kanıtı Elde Edilmesi
2) Yönetimin Muhasebe Tahminini Nasıl Oluşturduğunun Test Edilmesi
Yöntemler
Önemli Varsayımlar
Veriler
3) Denetçinin Nokta Tahmininin veya Tahmin Aralığının Geliştirilmesi
Denetçinin tahmin aralığını geliştirdiğinde denetçi;
Yazılı Beyanlar
Belgelendirme
İlişkili Taraf İlişkilerinin ve İşlemlerinin Niteliği
Denetçinin Sorumlulukları
Gerçeğe Uygun Sunum Çerçeveleri
Uygunluk Çerçeveleri
Amaçlar
Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlgili Faaliyetler
Denetim Ekibi İçinde Müzakere Yapılması
İşletmenin İlişkili Taraflarının Kimliği
İşletmenin İlişkili Taraf İlişkileri ve İşlemleri Üzerindeki Kontrolleri
Kayıt ve Belgelerin Gözden Geçirilmesi Sırasında İlişkili Taraflar Hakkındaki Bilgilere Yönelik Dikkatin Sürdürülmesi
Önceden belirlenmemiş veya açıklanmamış ilişkili taraf ilişkileri veya işlemlerinin mevcudiyetine işaret edebilecek düzenlemeler
İşletmenin Olağan İş Akışı Dışında Gerçekleşen Önemli İşlemlerin
İlişkili Taraf Bilgilerinin Denetim Ekibiyle Paylaşılması
İlişkili Taraf İlişkileri ve İşlemleriyle Bağlantılı “Önemli Yanlışlık” Risklerinin Belirlenmesi ve Değerlendirilmesi
Hâkim Etkiye Sahip Bir İlişkili Tarafla Bağlantılı Hile Riski Faktörleri
Diğer risk faktörlerinin bulunması durumunda, hâkim etkiye sahip bir ilişkili tarafın varlığı, hile kaynaklı bazı ciddi “önemli yanlışlık” risklerinin mevcut olduğuna işaret edebilir. Örneğin:
ilişkili Taraf İlişkileri ve İşlemleriyle Bağlantılı “Önemli Yanlışlık” Risklerine Karşı Yapılacak İşler
Denetçi, hâkim etkiye sahip bir ilişkili tarafın bulunmasından kay- naklanan hile kaynaklı ciddi bir “önemli yanlışlık” riski belirle- mesi durumunda, BDS 240’ın genel hükümlerine ek olarak, ilişkili tarafın işletmeyle doğrudan veya dolaylı olarak kurmuş olabile- ceği iş ilişkilerini anlamak ve uygun ilave maddi doğrulama pro- sedürleri gerekip gerekmediğini belirlemek için aşağıda örnekleri verilen denetim prosedürlerini uygulayabilir:
Önceden Belirlenmemiş veya Açıklanmamış İlişkili Tarafların veya Önemli İlişkili Taraf İşlemlerinin Belirlenmesi
İşletmenin Olağan İş Akışı Dışında Gerçekleşen Belirlenmiş Önemli İlişkili Taraf İşlemleri
Önemli İlişkili Taraf İşlemlerinin İş Mantığının Değerlendirilmesi
Önemli İlişkili Taraf İşlemlerine İlişkin Yetkilendirme ve Onay
İlişkili Taraf İşlemlerinin, Piyasa Şartlarında Gerçekleşen İşlemler İçin Geçerli Olan Şartlara Eşdeğer Şartlarda Yapıldığına Dair Yönetim Beyanları
Yazılı Açıklamalar
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim
Belgelendirme
Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar
Finansal Tabloların Tarihi ile Denetçi Raporu Tarihi Arasında Gerçekleşen Olaylar
Denetçi, zorunlu kılınan denetim prosedürlerine ilâve olarak:
Sorgulama
Yazılı Beyanlar
Denetçinin, Denetçi Raporu Tarihinden Sonra Finansal Tabloların Yayımlandığı Tarihten Önce Haberdar Olduğu Durumlar
Yönetimin finansal tablolarda değişiklik yapması durumunda denetçi:
Mevzuat veya finansal raporlama çerçevesinin;
Denetçinin Finansal Tabloların Yayımlanmasından Sonra Haberdar Olduğu Durumlar
Yönetimin finansal tablolarda değişiklik yapması durumunda denetçi:
Denetçinin finansal tablolarda değişiklik yapılmasını gerekli gör- mesine karşın yönetimin finansal tablolarda değişiklik yapmama- sı ve daha önceden yayımlanmış finansal tabloların ulaştığı kişi-
Denetçi Raporuna Güvenilmesini Engellemeye Yönelik Denetçi Tarafından Atılacak Adımlar
İşletmenin Sürekliliği Esası
İşletmenin Sürekliliğini Devam Ettirme Kabiliyetinin Değerlendirilmesine İlişkin Sorumluluk
Denetçinin Sorumlulukları
Denetçinin amaçları
Risk Değerlendirme Prosedürleri ve İlgili Faaliyetler
İşletmenin Sürekliliğini Devam Ettirme Kabiliyetine İlişkin Ciddi Şüphe Oluşturabilecek Olay veya Şartlar
Finansal Durumla İlgili:
9. Kredi sözleşmelerinin şartlarına uyulamaması.
İşletme Faaliyetleriyle İlgili:
Diğer Konularla İlgili:
Küçük İşletmelere Özgü Hususlar
Olay veya Şartlarla İlgili Denetim Kanıtlarına Karşı Denetim Boyunca Dikkatli Olunması
Yönetimin Yaptığı Değerlendirmenin İncelenmesi
Yönetim Tarafından Yapılan Değerlendirme, Destekleyici Analiz ve Denetçinin Yaptığı Değerlendirme
Küçük İşletmelere Özgü Hususlar
Yönetimin Değerlendirdiği Dönemden Sonrası
Olay veya Şartların Belirlenmesi Durumunda Uygulanacak İlâve Denetim Prosedürleri
İlâve denetim prosedürleri aşağıdakileri içerir
Denetçinin Vardığı Sonuçlar
Olay veya Şartların Belirlendiği ve Önemli Belirsizliğin Bulunduğu Durumlarda Açıklamaların Yeterliliği
Olay veya Şartların Belirlendiği Ancak Önemli Belirsizliğin Bulunmadığı Durumlarda Açıklamaların Yeterliliği
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim
Finansal Tabloların Onaylanmasında Uzun Süreli Gecikme
Denetim Kanıtı Olarak Yazılı Beyanlar
Denetçinin amaçları:
Yazılı Beyanların Talep Edileceği Yöneticiler
Yönetimin Sorumluluklarına İlişkin Yazılı Beyanlar Finansal Tabloların Hazırlanması
Sunulan Bilgiler ve İşlemlerin Tamlığı
Yönetimin sorumluluklarını yerine getirdiğine dair denetim sıra- sında elde edilen denetim kanıtları, yönetimden bu sorumluluk- larını yerine getirdiğini kabul ettiğine ilişkin bir teyit alınmaması durumunda yeterli olmaz. Çünkü denetçi sadece diğer denetim kanıtlarına dayanarak, yönetimin finansal tabloları hazırlarken, sunarken ve denetçiye bilgi sağlarken sorumluluklarını anladığı ve üstlendiğine dair bir hüküm veremez. Örneğin, denetim söz- leşmesi şartlarında mutabakata varılan, ilgili tüm bilgilerin sunu- lup sunulmadığını yönetime sormadan ve bu konuda yönetimden teyit almadan denetçi, yönetimin kendisine bu bilgileri sunduğu sonucuna varamaz.
Yazılı Beyanlarda Yönetimin Sorumluluklarının Açıklanması
Diğer Yazılı Beyanlar
Finansal Tablolarla İlgili İlâve Yazılı Beyanlar
Denetçiye Sunulan Bilgilerle İlgili İlâve Yazılı Beyanlar
Belirli Yönetim Beyanlarına İlişkin Yazılı Beyanlar
Yazılı Beyanların Tarihi ve Kapsadığı Dönem(ler)
Yazılı beyanlar gerekli denetim kanıtı niteliğinde olduğundan, de- netim görüşü yazılı beyan tarihinden önce bildirilmez ve denetçi raporu tarihi, yazılı beyanların tarihinden önceki bir tarih olamaz.
Yazılı Beyanların Şekli
Yazılı Beyanların Güvenilirliğine İlişkin Şüphe Duyulması ve Talep Edilen Yazılı Beyanların Sunulmaması
Talep Edilen Yazılı Beyanların Sunulmaması
Bağımsız Denetim Standardı 600 Kapsam
Amaçlar
Tanımlar
Sorumluluk
Denetim Sözleşmesinin Kabulü ve Devam Ettirilmesi
Topluluk sorumlu denetçisi:
Topluluk Denetimiyle İlgili Etik Hükümler
Önemlilik
Risk Olarak Değerlendirilmiş Hususlara Karşı Yapılacak İşler
Topluluğa Bağlı Birim Denetçisinin Yürüttüğü Çalışmaya Katılım Sağlanması
Konsolidasyon Süreci
Bilanço Tarihinden Sonraki Olaylar
İç denetçilerin çalışmasının kullanılması;
Denetim Açısından Dış Denetçinin Sorumluluğu
Amaçlar
İç denetim fonksiyonu
1) Kurumsal Yönetime İlişkin Faaliyetler
2) Risk Yönetimine İlişkin Faaliyetler
3) İç Kontrole İlişkin Faaliyetler
İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmasının Kullanılıp Kullanılamayacağına, Hangi Alanlarda ve Ne Düzeyde Kullanılabileceğine Karar Verilmesi
Sistematik ve Disiplinli Yaklaşımın Uygulanması
Kullanılabilecek İç Denetim Fonksiyonu Çalışmasının Niteliğine ve Kapsamına Karar Verilmesi
İç Denetim Fonksiyonunun Çalışmasının Kullanılması
Dış denetçinin denetim prosedürlerinin niteliği ve kapsamı;
Yeniden Uygulama
Doğrudan Yardım Sağlaması İçin İç Denetçilerin Kullanılıp Kullanılamayacağına, Hangi Alanlarda ve Ne Düzeyde Kullanılabileceğine Karar Verilmesi
Dış denetçi, aşağıdaki durumlarda doğrudan yardım sağlaması için iç denetçileri kullanamaz:
Doğrudan Yardım Sağlayan İç Denetçilerin Görevlendirilebileceği Çalışmanın Niteliğine ve Kapsamına Karar Verilmesi
Doğrudan Yardım Sağlaması İçin İç Denetçilerin Kullanılması
Belgelendirme
Doğrudan yardım sağlaması için iç denetçileri kullanması durumunda dış denetçi, çalışma kâğıtlarına aşağıdaki hususları dâhil eder:
Denetçinin Denetim Görüşüne İlişkin Sorumluluğu
Denetçinin amaçları:
Bu uzman,
Uzman İhtiyacının Belirlenmesi
Yönetim tarafından finansal tabloların hazırlanmasında, yönetimin faydalandığı bir uzmanın kullanılmış olması durumunda; denetçinin, bir uzman kullanıp kullanmayacağına ilişkin kararı aşağıdaki faktörlerden etkilenir:
Denetim Prosedürlerinin Niteliği, Zamanlaması ve Kapsamı
Denetim Şirketinin Kalite Kontrol Politika ve Prosedürleri
Uzmanın Yeterliği, Kabiliyeti ve Tarafsızlığı
Dış uzmanın tarafsızlığı değerlendirilirken, aşağıdaki hususların yapılması gerekli olabilir:
Uzmanın Uzmanlık Alanının Anlaşılması
Uzmanla Yapılan Anlaşma
Görev ve Sorumluluklar
Çalışma Kâğıtları
İletişim
Sır Saklama Yükümlülükleri
Denetçi ile uzman arasında yazılı anlaşma bulunmadığı durumlar- da, anlaşmanın kanıtını içerebilecek hususlara aşağıdakiler örnek olarak verilebilir:
Uzmanın Çalışmasının Yeterliliğinin Değerlendirilmesi
Uzmanın Elde Ettiği Bulgular ve Vardığı Sonuçlar
Uzmanın Çalışmasının Yeterli Olmaması
Denetçi Raporunda Uzmana Atıf Yapılması
Amaçlar
Tanımlar
Finansal Tablolara İlişkin Görüş Oluşturma
İşletmenin Muhasebe Uygulamalarının Nitel Yönleri
Denetçi özellikle, geçerli finansal raporlama çerçevesinin hüküm- leri ışığında;
Geçerli Finansal Raporlama Çerçevesine İlişkin Açıklama
Birden Fazla Finansal Raporlama Çerçevesine Atıf Yapılması
Görüşün Şekli
Denetçi Raporu
BDS’lere Uygun Olarak Yapılan Denetimler için Denetçi Raporlarının Bölümleri
2) Muhatap
3) Denetçi Görüşü
4) Görüşün Dayanağı
5) İşletmenin Sürekliliği
6) Kilit Denetim Konuları
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu uyarınca yapılan bağımsız dene- timlerde denetçi, denetime tabi tüm şirketlerin finansal tablola- rının denetiminde, kilit denetim konularını raporunda BDS 701’e uygun olarak bildirir.
Borsada işlem görmeyen işletmelerin denetimlerine ilişkin kilit denetim konularının bildirilmesi mevzuatla zorunlu kılınabilir
7) Diğer Bilgiler
8) Finansal Tablolara İlişkin Sorumluluklar
9) Denetçinin Finansal Tabloların Denetimine İlişkin Sorumlulukları
2. Denetçi raporunun bu bölümünde
10) Diğer Raporlama Sorumlulukları
Diğer raporlama sorumluluklarının;
11) Sorumlu Denetçinin Adı
12) Denetçinin İmzası
13) Denetçinin Adresi
14) Denetçi Raporu Tarihi
Mevzuatta Öngörülen Denetçi Raporu
Finansal Tablolarla Birlikte Sunulan İlâve Bilgiler
Amaçlar
Kilit Denetim Konularının Belirlenmesi
Kilit denetim konularının belirlenmesi, cari döneme ait finansal tab- loların denetimine ilişkindir ve bu BDS önceki döneme ait denetçi raporunda yer alan kilit denetim konularının güncellenmesini zo- runlu kılmamaktadır.
Denetçinin Azami Düzeyde Dikkat Etmesini Gerektiren Konuların Belirlenmesinde Göz Önünde Bulundurulacak Hususlar
En Çok Önem Arz Eden Konular
Üst yönetimden sorumlu olanlara bildirilen bir konunun nispi öne- minin ve bu konunun kilit denetim konusu olup olmadığının belir- lenmesinde göz önünde bulundurulabilecek diğer ölçütler
Kilit Denetim Konularının Bildirilmesi
Denetimde Konunun Nasıl Ele Alındığı
Kilit Denetim Konusu Olarak Belirlenen Bir Konunun Denetçi Raporunda Bildirilmediği Durumlar
Aşağıdaki durumlar hariç, denetçi, her bir kilit denetim konusunu denetçi raporunda açıklar
Kilit Denetim Konularının Açıklanması ile Denetçi Raporunda Yer Alması Gereken Diğer Unsurlar Arasındaki Etkileşim
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim
Denetçi,
Belgelendirme
Denetçinin amacı,
Olumlu Görüş Dışındaki Görüş Türleri
Önemli Yanlışlıkların Niteliği
Yeterli ve Uygun Denetim Kanıtı Elde Edilememesi Durumunun Niteliği
1) İşletmenin kontrolü dışındaki durumlara verilecek örnekler ;
2) Denetçinin çalışmasının niteliği veya zamanlamasıyla ilgili durumlara verilecek örnekler
3) Yönetimin denetim kapsamına getirdiği sınırlamalardan dolayı yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edilememesi durumuna verilecek örnekler
Olumlu Görüş Dışındaki Görüş Türünün Belirlenmesi
Olumsuz Görüş veya Görüş Vermekten Kaçınmaya İlişkin Dikkate Alınacak Diğer Hususlar
Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesi Durumunda Denetçi Raporunun Şekli ve İçeriği
Amaç
Denetçi Raporunda Yer Alan Dikkat Çekilen Hususlar Paragrafları
Dikkat Çekilen Hususlar paragraflarının ekleneceği durumlar ;
Denetçi Raporunda Yer Alan Diğer Hususlar Paragrafları
2) Kullanıcıların Denetçi Raporunu veya Denetçinin Sorumluluklarını Anlamasıyla İlgili Durumlar
Diğer Hususlar paragrafında; denetçinin BDS’ler kapsamındaki sorumluluğuna ek olarak diğer raporlama sorumluluklarının bu- lunduğu durumlar veya denetçiden, belirli ilâve prosedürleri uy- gulamasının ve bunlara ilişkin raporlama yapmasının ya da belir- li hususlara ilişkin görüş vermesinin talep edildiği durumlar ele alınmaz.
4) Denetçi Raporunun Dağıtımına ve Kullanımına İlişkin Kısıtlamalar
Denetçi Raporuna Diğer Hususlar Paragrafının Eklenmesi
Dikkat Çekilen Hususlar ve Diğer Hususlar Paragraflarının Denetçi Raporundaki Yeri
Dikkat Çekilen Hususlar Paragrafları
Diğer Hususlar Paragrafları
Üst Yönetimden Sorumlu Olanlarla Kurulacak İletişim
Karşılaştırmalı Bilgilerin Niteliği
Amaçlar
Denetim Prosedürleri
Denetimin Raporlanması Karşılık Gelen Bilgiler
Denetçi görüşünde karşılık gelen bilgilere atıf yapılmaz. Çünkü denetçi görüşü, karşılık gelen bilgiler de dâhil olmak üzere bir bü- tün olarak cari döneme ait finansal tablolara ilişkindir.
Denetçi, denetçi raporunda yer alan Olumlu Görüş Dışında Bir Görüş Verilmesinin Dayanağı paragrafında:
munda, cari döneme ilişkin denetçi görüşünün daha önceki olum- lu görüş dışındaki görüşe atıf yapması gerekmez.
Önceki Denetçi Tarafından Denetlenmiş Olan Önceki Döneme Ait Finansal Tablolar
Önceki Döneme Ait Finansal Tabloların Denetlenmemiş Olması
Karşılaştırmalı Finansal Tablolar
Önceki Denetçi Tarafından Denetlenmiş Olan Önceki Döneme Ait Finansal Tablolar
Önceki Döneme Ait Finansal Tabloların Denetlenmemiş Olması
Bu BDS denetçinin;
Bu BDS aşağıdakiler için uygulanmaz:
Amaçlar
Diğer Bilgilerdeki Yanlışlık
Diğer Bilgilerin Elde Edilmesi
Diğer Bilgilerin İncelenmesi ve Değerlendirilmesi
Diğer Bilgilerin Denetlenmesi
Önemli Bir Tutarsızlığın Olduğuna veya Diğer Bilgilerin Önemli Bir Yanlışlık İçerdiğine İşaret Eden Durumlara Karşılık Verilmesi
Denetçinin Diğer Bilgilerin Önemli Bir Yanlışlık İçerdiği Sonucuna Varması Durumunda Karşılık Verilmesi
Raporlama
Mevzuatta Öngörülen Raporlama
Bağımsız Denetim Standardı 800 Kapsam
Amaç
Özel amaçlı çerçevelere ilişkin örnekler ;
Denetimin Kabulünde Dikkate Alınacak Hususlar Finansal Raporlama Çerçevesinin Kabul Edilebilirliği
Finansal tabloların hazırlanma amacı,
Denetimin Planlanması ve Yürütülmesinde Dikkate Alınacak Hususlar
Geçerli Finansal Raporlama Çerçevesine İlişkin Açıklama
Finansal Tabloların Özel Amaçlı Bir Çerçeveye Uygun Olarak Ha- zırlanmış Olduğu Hususunda Kullanıcıların Uyarılması
Amaç
Finansal Tablodaki Belirli Unsur, Hesap veya Kalemlere İlişkin
Amaç
Denetimin Kabulü
Prosedürlerin Niteliği
Görüşün Şekli
Çalışmanın Zamanlaması ve Denetlenmiş Finansal Tablolara İlişkin Denetçi Raporu Tarihinden Sonraki Olaylar
Özet Finansal Tablolara İlişkin Denetçi Raporu Denetçi Raporunun Unsurları
Denetlenmiş Finansal Tablolara İlişkin Denetçi Raporuna Atıf Yapılması
Özet Finansal Tablolara İlişkin Olumlu Görüş Dışındaki Bir Görüş
Muhasebe Esası Hakkında Kullanıcıların Uyarılması veya Dağıtımın veya Kullanımın Sınırlandırılması
Karşılaştırmalı Bilgiler
Özet Finansal Tablolarla Birlikte Sunulan Denetlenmemiş İlâve Bilgiler
Denetçinin Özet Finansal Tablolarla İlişkilendirilmesi
1) Özet finansal tabloların bağımsız denetimiyle ilgili olarak aşağı- da verilen ifadelerden hangisi yanlıştır?

2) Risk Yönetimine İlişkin Faaliyetler

a) İç denetim fonksiyonu, maruz kalınan önemli riskleri belirleyerek ve değerlendirerek risk yönetiminin ve iç kontrolün iyileştirilmesine katkıda bulunmak suretiyle (finansal raporlama sürecinin etkinliği dâhil) işletmeye yardımcı olabilir.
b) İç denetim fonksiyonu, hilenin tespit edilmesinde işletmeye yardımcı olacak prosedürler uygulayabilir.