Bu kanunun 94 ncü maddesi kapsamına giren nakten veya hesaben yapılan
ödemelerde tevkifat uygulanır.
Bu maddede geçen "hesaben ödeme" deyimi vergi tevkifatına tabi
kazanç ve iratları ödeyenleri istihkak sahiplerine karşı borçlu durumda
gösteren her türlü kayıt ve ödemeleri ifade etmektedir. Hesaben ödemede olaya
istihkak sahibi açısından bakıldığında; söz konusu gelir yapılan kayıt veya
işlemle istihkak sahibi tarafından talep edilir duruma gelmektedir.
Nakden ödeme, hizmet karşılığının nakden alınması, hâsılatın Türk parası
veya yabancı para olarak tahsil edilmesi anlamına gelmektedir. Alacağın yabancı
para olarak tahsili halinde bunların ödeme gününün borsa rayici ile borsada
rayici yoksa Maliye Bakanlığı tarafından saptanacak kur üzerinden Türk parasına
çevrilmesi gerekmektedir.
Vergi tevkifatı, ücretler dışında kalan ödemelerde gayrisafi tutarlar
üzerinden yapılır. Ücretlerde; işçinin payına düşen sgk ve işsizlik kesintileri
gibi kesintiler düşüldükten sonra tevkifat hesaplanmaktadır.
Ancak; ücret dışında kalan ödemelerde tevkifat gayrisafi tutar üzerinden
yapılır. Kesilmesi gereken verginin ödemeyi yapan tarafından üstlenilmesi
halinde bu vergi, bilfiil ödenen miktar ile ödemeyi yapanın yüklendiği verginin
toplamı üzerinden hesaplanır.
ÖRNEK-1- A işletmesi, mükellef olmayan C gerçek kişisinden
05/06/2020 tarihinde yıllık 100.000 TL bedelle işyeri kiralamıştır. 01/08/2020
tarihinde yıllık kira bedelinin tamamı ödenmiştir. (Gelir vergisi tevkifatı
kesildikten sonra ödeme yapılacaktır.)
01/08/2020 tarihinden 100.000X0.20=20.000 TL gelir vergisi tevkifatı
kesilerek muhtasar beyanname ile beyan edilecek ve 80.000 TL C gerçek kişisine
ödenecektir.
ÖRNEK-2- A işletmesi, mükellef olmayan C gerçek kişisinden 10/03/2020 tarihinde
yıllık 100.000 TL bedelle işyeri kiralamıştır. 01/08/2020 tarihinde yıllık kira
bedelinin tamamı ödenmiştir. (Yapılan kira sözleşmesine göre kira bedelinin
tamamı olan 100.000 TL C’ye ödenecek ve gelir vergisi tevkifatı A işletmesi
tarafından ayrıca ödenecektir.)
01/08/2020 tarihinde A işletmesi, C’ye 100.000 TL ödeyecek ve ayrıca
aşağıdaki gibi gelir vergisi tevkifatı hesaplayarak muhtasar beyanname ile
beyan edecek ve vergisini ödeyecektir.
100.000/0.80=125.000 TL olarak kira tutarının brütü bulunacaktır.
125.000/0.20=25.000 TL gelir vergisi tevkifatı muhtasar beyanname ile beyan
edilerek A işletmesi tarafından ödenecektir.