A- DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
Muhasebe tekniği açısından
Vergi kanunları açısından
İşletme yönetimi, ilişkili kişiler ve ortakları açısından
Ülke ekonomisi açısından
B – DÖNEM SONU İŞLEMLERİ SÜRECİ
C-ENVANTER
1- Envanter İşlemi Yapacak Olanlar
2- Envanter İşlemleri
D-HESAP DÖNEMİ
E- TİCARİ BİLANÇO VE MALİ BİLANÇO KARI
F-TİCARİ KAZANCIN TESPİT ŞEKİLLERİ
1- Bilanço Esasına Göre Kazancın Tespiti
2- İşletme Hesabı Esasında Kurum Kazancının Tespiti
G- DEĞERLEME
1- Değerleme Ölçüleri
2- İşletmelere Dahil Kıymetlerin Değerleme ölçüleri
H- İKTİSADİ İŞLETMELERE DAHİL KIYMETLERİ DEĞERLEME
1- Gayrimenkuller
2- Gayrimenkullerde Maliyet Bedeline Giren Giderler
3- İnşa ve İmal Giderleri
4- Gayrimenkullerde veya Elektrik Üretim ve Dağıtım Varlıklarında Maliyet Bedelinin Artması
4-1- Özel maliyet bedeli
5- Demirbaş Eşya
6- Emtia
7- İmal Edilen Emtia
8- Zirai Mahsuller
9- Hayvanlar
10- Kıymeti Düşen Mallar
11- İmha edilmesi gereken mallar:
12- Menkul Kıymetler
13- Yabancı Paralar
14- Yurtdışından getirilerek sermaye olarak konulan yabancı paralar:
15- Alacaklar
16- İlk Tesis ve Taazzuv Giderleri ve Peştemallıklar
17- Aktif Geçici Hesap Kıymetleri
18- Kasa Mevcudu
19- Borçlar
20- Tahviller
21- Pasif Geçici Hesap Kıymetleri
22- Karşılıklar
23- Özel Haller
24- Serbest Meslek Erbabının Tesisleri
A- KASA HESABI
Adat Faiz Tutarı: Gün x Kredi Tutarı x Faiz Oranı / 36.000
1- Kasa sayımı sonucunda noksanlık çıkması
2- Kasa sayımı sonucunda fazlalık çıkması
3- Döviz kasası kur farkı değerlemesi
4- Kasa fazlasına adat faizi hesaplama
B- BANKALAR HESABI
1- Envanter işleminde bankada noksanlık çıkması
2- Banka hesabında fazlalık çıkması
3- Bankadaki dövizlerin kur farkı değerlemesi
C- VADELİ MEVDUAT HESAPLARININ DEĞERLEMESİ
D- VADELİ MEVDUATLARIN İŞLEMİŞ FAİZLERİNE İSABET EDEN STOPAJLARIN
E- BANKA KREDİLERİNİN DEĞERLEMESİ
F- MENKUL KIYMETLERİN DEĞEREMESİ
1- Alış Bedeli Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler
2- Borsa Rayici Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler
3- Kıst Getiri Ölçüsüne Göre Değerlenecek Menkul Kıymetler
4- Eurobondların Değerlemesi
5-Türev Finansal Araçların Değerlemesi
5-1- Forward işlemleri
5-2- Swap işlemleri
5-2-1- Para swapı
5-2-2- Faiz swapı
5-3- Opsiyon sözleşmeleri
5-3-1- Opsiyon primi
5-3-2- Opsiyon sözleşmesi
G- ALACAK VE BORÇLARIN DEĞERLEMESİ
1- Döviz cinsinden alacak ve borçların değerlemesi
2- Şüpheli alacaklara karşılık ayrılması
ŞÜPHELİ ALACAK KARŞILIK AYIRMA MUHASEBE KAYIT ÖRNEKLERİ
Karşılık Ayrılması:
Karşılık Kapatılması:
Açıklama :
Açıklama :
6- Değersiz alacakların işletme kayıtlarından çıkarılması
Bu belgenin verilmesi ile alacaklının alacağı son bulmaz, hatta alacaklının durumu kıs- men kuvvetlendirilmiş olur.
4-Vazgeçilen alacaklarla ilgili dönem sonu işlemleri
7- Alacak ve borç senetlerine reeskont hesaplanması
Reeskont Hesaplama Formülü
G-STOKLAR
1- STOK KAYIT YÖNTEMLERİ
1-1- SÜREKLİ ENVANTER DÖNEMİ
1-2- ARALIKLI ENVANTER YÖNTEMİ
2- STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ
2-1- Gerçek Maliyet Yöntemi
2-2- Ortalama Maliyet Yöntemi
3-3- İlk Giren İlk Çıkar Yöntemi (FIFO)
4- VUK’A GÖRE STOKLARIN DEĞERLEMESİ
4-1-Satın Alınan Emtianın Değerlemesi
4-2-İmal Edilen Emtianın Değerlemesi
4-3-Kıymeti Düşen Mallarda Değerleme
4-4-İmha edilmesi gereken mallar
4-5-Çalınan ve Kaybolan Malların Değerlemesi
4-6-İmalat Artıklarının Değerlemesi
4-7-Firelerin Değerlemesi
5-Dönem sonunda stoklarla ilgili yapılacak değerleme işlemleri
5-1-İndirim iskonto ve primlerin değerleme işlemleri
5-2-Dönem Sonu Stok Sayım Farklarının değerleme işlemleri
5-3-Değeri düşen stoklara karşılık ayırma işlemleri
H-DURAN VARLIKLARIN DEĞERLEMESİ
1- Gayrimenkullerin Değerlemesi
Satın Alma Bedeline Eklenmesi Zorunlu Giderler;
Satın Alma Bedeline Eklenmesi İhtiyari Olan Giderler;
2- Sabit Kıymet Alımı ve Yatırımlar Dolayısıyla Doğan Kredi Faizlerinin ve Kur Farkları- nın Durumu
AÇIKLAMA:
3- Amortisman Uygulaması
4- Amortisman hesaplama yöntemleri
4-2- Azalan bakiyeler usulü ile amortisman:
4-3- Fevkalade (Olağan üstü) amortisman:
5- Amortisman uygulanmasında süre:
6- Amortisman yöntemini seçme usulü:
7- Özel maliyet bedellerinde amortisman:
8- Yenileme Fonu
Yenileme Fonu Ayırma Koşulları
9- Kuruluş ve Örgütlenme ( İlk Tesis ve Taazzuv ) Giderleri
10- Peştamallıklar
11- FİNANSAL KİRALAMA İŞLEMLERİNDE AMORTİSMAN VE FİNANSMAN GİDER- LERİNİN DURUMU
Bir kiralamanın finansal kiralama olabilmesi için aşağıdaki kiralama işlemlerinden biri- ne göre yapılması gerekir;
12. YILLARA YAYGIN İNŞAAT VE ONARIM İŞLERİ
İnşaat ve onarım işinin, GVK’nın 42-44. maddelerinde yer alan özel vergileme sistemine tabi tutulabilmesi için;
12.1.Müşterek Genel Giderlerinin Dağıtımı
12.2. Amortismanların Dağıtımı
12.3. İnşaat ve Onarım İşlerinde İşin Başlangıç Tarihi
12.4. İnşaat ve Onarım İşlerinde İşin Bitim Tarihi
12.5. Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım İşleri İle Uğraşan Kurumlara Bu İşleri İle İlgili Olarak Yapılan Hakediş Ödemeleri Üzerinden Vergi Kesintisi
12-6- Sözleşmesi Uyarınca Başladığı Yılda Bitmesi Gerekirken Çeşitli Nedenlerle İnşaatın Sonraki Yılda da Devam Etmesi Durumunda Vergi Kesintisi
12-7- Yıllara Sari İnşaat İşinde Geçici Kabul Tarihinden Sonra Yapılacak Ödeme- lerden Vergi Kesintisi Yapılıp Yapılmayacağı
13- GELECEK DÖNEMLERE AİT GELİR VE GİDERLER
13-1- Gelecek Hesap Dönemine Ait Olarak Peşin Ödenen Giderler
180. GELECEK AYLARA AİT GİDERLER
İşleyişi :
280. GELECEK YILLARA AİT GİDERLER
İşleyişi :
13-2-Gelecek Hesap Döneminde Tahsil Edilecek Cari Dönem Hasılatları
181. GELİR TAHAKKUKLARI
İşleyişi :
281. GELİR TAHAKKUKLARI
İşleyişi :
13-3- Gelecek Hesap Dönemlerine Ait Olarak Peşin Tahsil Olunan Hasılat
380. GELECEK AYLARA AİT GELİRLER
İşleyişi :
480. GELECEK YILLARA AİT GELİRLER
İşleyişi :
13-4- Gelecek Hesap Döneminde Ödenecek Cari Dönem Giderleri
381. GİDER TAHAKKUKLARI
İşleyişi :
481. GİDER TAHAKKUKLARI
İşleyişi :
14- GİRİŞİM SERMAYESİ FONU
“Girişim sermayesi fonu:
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığınca belirlenir.”
A- GÖTÜRÜ GİDER UYGULAMASI
1- Götürü Gider Uygulamasında Hâsılat
B- ELEKTRİK, SU, DOĞALGAZ, HABERLEŞME BEDELLERİNİN GİDER YAZILMASINDA VE KDV İNDİRİMİNDE ÖZELLİKLİ DURUMLAR
C- BAĞIŞ VE YARDIMLARIN İNDİRİMİ
1- Bağış ve yardımların gelir ve kurumlar vergisi matrahlarından indirilebilmesinin şartları a- Bağış ve Yardımların Yapılacağı Kurum ve Kuruluşlar
b- Bağış ve Yardımlar Makbuz Karşılığı Yapılmalıdır
c- Bağış ve Yardımların Üst Sınırı
Buna göre;
İndirilecek Bağış ve Yardım Tutarının Üst Sınırının Tespiti :
d-Bağış ve Yardımların Aynen Yapılması Halinde Değer Tespiti
D- BAĞIŞ VE YARDIMLAR
2- Genel ve özel bütçeli kamu idareleri, il özel idareleri, belediyeler ve köylere yapılan bağış ve yardımlar
3- Okul, Sağlık Tesisi ve Öğrenci Yurtları ve ibadethanelere Yapılan Bağışlar
Kapsama dâhil olan bağış ve yardımlar;
4- Kültür ve Tabiat Varlıklarının Korumasına Yönelik Olarak Yapılan Bağışlar
5- Türkiye Kızılay Derneğine Yapılan Bağış ve Yardımlar
8- Diğer Kanunlara Göre Kurum Kazancından İndirilebilecek Bağış ve Yardımlar
a- Sosyal Yardımlaşmayı ve Dayanışmayı Teşvik Fonuna veya Bu Fona İlişkin Vakıflara Yapılan Bağış ve Yardımlar
b- 7269 sayılı Kanun Uyarınca Afetzedelere Yapılacak Bağış ve Yardımlar
c- 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu’na Göre Yapılan Bağış ve Yardımlar
d- TÜBİTAK’a Yapılan Bağış ve Yardımlar
e- Üniversitelere ve İleri Teknoloji Enstitülerine Yapılan Bağış ve Yardımlar
f- Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna Yapılan Bağışlar
g- Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumuna Yapılacak Bağış ve Yardımlar
ı- Gülhane Askeri Tıp Akademisi’ne Yapılacak Bağış ve Yardımlar
i- Milli Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Harcamaları
j-Gıda Bankacılığı Faaliyetinde Bulunan Dernek ve Vakıflara Yapılan Bağışlar
k-Sponsorluk Harcamaları
9- Bağış ve Yardımların Muhasebeleştirilmesi
b) İşletme Aktifinden Ayni Bağış Yapılması
c) Bağış Yapmak Amacıyla Varlık Satın Alınması
E- ZARARLARIN MAHSUBU
1- Geçmiş yıl zararlarının mahsubu
KANUNEN KABUL EDİLMEYEN GİDERLER
A-GELİR VERGİSİ KANUNU’NA GÖRE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER
B- KURUMLAR VERGİSİ KANUNUNA GÖRE İNDİRİLEMEYECEK GİDERLER
1- Özsermaye Üzerinden Ödenen veya Hesaplanan Faizler
2- Örtülü Sermaye Üzerinden Ödenen veya Hesaplanan Faizler
3- Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı
İlişkili Kişi Kavramı
Emsallere Uygunluk İlkesi
4-Yedek Akçeler
5- Kurumlar Vergisi İle Her Türlü Para Cezaları
6- Menkul Kıymetlerin İtibari Değerlerinin Altında Satışından Doğan Zararlar İle Ödenen Komisyonlar ve Benzeri Her Türlü Giderler
7- İşletmenin Esas Faaliyet Konusu İle İlgili Olmayan Deniz ve Hava Taşıtlarının Giderleri ve Amortismanları
8-Maddi ve Manevi Zararlar
10- Kurumlar Vergisinden İstisna Edilen Kazançlara İlişkin Giderler
C- İNDİRİMİ MÜMKÜN OLMAYAN DİĞER GİDERLER
5-Kanunen Kabul Edilmeyen Gider Niteliğinde Olan Diğer Giderler
D- GİDERLERLE İLGİLİ ÖZELLİKLİ DURUMLAR
1- Hayır amaçlı verilen öğrenim burslarının gider yazılması
2-PERSONELE ÖDENEN TEMETTÜ İKRAMİYELERİNİN GİDER YAZILACAĞI DÖNEM
3-İŞ KAZASINDA ÖDENEN ZARAR ZİYAN VE TAZMİNATLAR
Herhangi bir zarar ziyan ve tazminatın gider yazılabilmesi için;
4- KANUNİ DEFTERLERE YAZAR KASA FİŞLERİNE DAYALI GİDER KAYDI
5- ŞİRKET ÇALIŞANLARININ KUSURU NEDENİYLE MAHKEME KARARINA GÖRE ÖDENEN TAZMİNATIN GİDER YAZILMASI
6- CİRO PİRİMLERİNİN KURUMLAR VERGİSİ AÇISINDAN GELİR UNSURU OLARAK MI, MALİYETTEN İNDİRİM UNSURU OLARAK MI DİKKATE ALINACAĞI
7-YURT DIŞINDA YAPILAN HARCAMALARIN GİDER KAYDI VE KDV İNDİRİMİ
8-KURUMLARIN NAKDİ SERMAYE ARTIRIMLARINDA VERGİ MATRAHINDAN İNDIRİM İMKÂNI
8-1-İndirimden yararlanılamayacak durumlar
Nakden taahhüt edilen sermayenin;
A- İHRACAT BEDELLERİNİN DİKKATE ALINACAĞI DÖNEM KAZANCININ TESPİTİ
B- HİBE VE DESTEKLERİN VERGİLENDİRİLMESİ
a. Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Öncesi Yardımı Çerçevesinde Hibe Edilen Tutarın Ku- rumlar Vergisine Tabi Olup Olmayacağı
b. Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı Çerçevesinde Alınan Hibenin Kurum Kazancının Tespitinde Dikkate Alınıp Alınmayacağı
d. KOSGEB’den Alınan Desteklerin Durumu
e. Kalkınma Ajanslarınca Verilen Hibe Destekler
C- BİLANÇOYA KAYITLI DURAN VARLIKLARIN PİYASA DEĞERİ İLE DEĞERLEMESİ SONUCUNDA OLUŞAN ARTIŞIN ÖZEL FON HESABINA ALINIP ALINAMAYACAĞI
Öte yandan, bilançonun aktifinde yer alan fabrika binasının değerinin Asliye Ticaret Mahkemesi veya gayrimenkul değerleme şirketlerince vb. şekilde yeniden tespit edil- mesi halinde ortaya çıkan farkların bilançonun dipnotlarında sadece bilgi amaçlı göste- rilmesi mümkün bulunmaktadır.
D- PEŞİN TAHSİL EDİLEN YILLIK OKUL VE DERSHANE ÜCRETLERİNİN GELİR, KURUMLAR VE KDV AÇISINDAN BEYAN EDİLECEĞİ DÖNEM
E- YURT DIŞINDA ÖDENEN VERGİLERİN MAHSUBUNDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
F-YURT DIŞINDA ÖDENEN VERGİLERİN BELGELENDİRİLMESİ
E- SERMAYE AZALTIMI İŞLEMLERİNİNİN VERGİSEL BOYUTU
Bu açıklamalar çerçevesinde;
SERBEST MESLEK KAZANÇLARININ TESPITINDE DÖNEM SONU IŞLEMLERI
SERBEST MESLEK KAZANÇLARININ TESPİTİNDE DÖNEM SONU İŞLEMLERİ
8- SERBEST MESLEK ERBAPLARININ YARARLANAMAYACAĞI BAZI VERGİSEL AVANTAJLAR
KDV AÇISINDAN DÖNEM SONUNDA DIKKAT EDILMESI GEREKEN HUSUSLAR
KDV AÇISINDAN DÖNEM SONUNDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
2. DEĞERLEME NEDENİYLE ORTAYA ÇIKAN KUR FARKLARI
3. CİRO PRİMLERİ
9- İTHALATÇI LEHİNE YAPILAN FİYAT İNDİRİMİNDE KDV
10- KAYBOLAN FATURA YERİNE ASLI GİBİDİR ŞERHİ DÜŞÜLEN FATURA ÖRNEĞİNE İSTİNADEN KDV İNDİRİMİ
11- ARSA SAHİBİ ADINA FATURASI DÜZENLENEN YAPI DENETİM HİZMET BEDE- LİNİN MÜTEAHHİT ŞİRKETÇE GİDER OLARAK KAYDEDİLMESİ VE KDV İNDİRİMİ
12- ARSA KARŞILIĞI İNŞAAT İŞLERİNDE KDV MATRAHI
13- İŞİ TERK VEYA TASFİYENİN SONLANMASI DURUMUNDA DEVREDEN KATMA DEĞER VERGİSİNİN AKİBETİ
DÖNEM SONUNDA HESAPLARIN KAPATILMASI
1-GİDERLERİN SONUÇ HESAPLARINA AKTARILMASI
2- GELİR HESAPLARININ KAPATILMASI
3- GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI
4- DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI
DÖNEMSONU IŞLEMLERI MONOGRAFISI
A- VERİLER
B- MUHASEBE DIŞI ENVANTER VE DEĞERLEME BİLGİLERİ
C- MUHASEBE DIŞI ENVANTER VE DEĞERLEME BİLGİLERİNİN MUHASEBE KAYITLARI
D- MALİYET HESAPLARININ SONUÇ HESAPLARINA KAYDEDİLMESİ
E- GELİR VE GİDER HESAPLARININ KAPATILMASI
F-YANSITMA HESAPLARININ KAPATILMASI
F-VERGİ KARŞILIĞININ AYRILMASI
KAYNAKÇA

4- DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI

Dönemin tüm gelir ve giderleri 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabında toplanmaktadır. Bu hesabın alacak bakiyesi vermesi işletmenin kar ettiğini, borç bakiyesi vermesi işletmenin zarar ettiğini gösterir. Bu hesapta görülen kâr, işletmenin vergi öncesi brüt kârı olup, bu kâr üzerinden vergi ve diğer yasal yükümlülükler hesaplanarak dönem net kârı ve zararına ulaşılmaktadır. Bulunan dönem net kârı veya zararı 692 Dönem Net Kârı ve Zararı hesabında izlenmektedir.


 < Önceki | İçerik | Sonraki >
a) Vergi Karşılığının Ayrılması
Dönem net kârına ulaşmak için dönem kârına; kanunen kabul edilmeyen giderler eklenir ve istisna ve indirimler düşülür. Bulunan matrah üzerinden vergi ve yasal hükümlülükler hesaplanır. Hesaplanan vergi ve yasal yükümlülükler aşağıdaki şekilde muhasebeleştirilir.




690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI
691 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMÜLÜKLER KARŞILIĞI (-) 692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI
Vergi ve yasal yükümlülüklerin dönem kârından düşülmesi.


Daha sonra, 691 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkla 11 (-) hesabı da 370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler Karşılıkları bilanço hesabına aktarılır. Bu işlem için yapılması gereken muhasebe kaydı şu şekildedir:
691 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI (-)
370 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIĞI
Vergi ve yasal yükümlülük karşılığının bilanço hesabına devri.< Önceki | İçerik | Sonraki >
b) Net Kâr Kaydının Yapılması
692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı kapatılarak 590 Dönem Net Kâri bilanço hesabına aktarılır. Bu işlem için yapılması gereken muhasebe kaydı şu şekildedir:
692 DÖNEM NET KÂRI VEYA ZARARI
590 NEM NET KÂRI< Önceki | İçerik | Sonraki >
c-Dönem net karının bilanco hesabına aktanlması,
Net Zarar Kaydının Yapılması isletmede zarar olması durumunda 690 Dönem Kârı veya Zararı hesabı bakiye verecektir. Bu hesap veya 692 Dönem Net Kârı veya Zararı hesabı alacaklandırılarak kapatılacak 591 Dönem Net Zararı bilanço hesabı aktarılacaktır. Bu işlem için yapılması gereken muhasebe kaydı şu şekildedir.
31.12.200X –
591 DÖNEM NET ZARARI


690 DÖNEM KÂRI VEYA ZARARI
veya (692 DÖNEM NET KÂRI VE ZARARI)
Dönem zararının dönem net zararı hesabına aktarılması.< Önceki | İçerik | Sonraki >
d) Ödenecek Vergiler Kaydının Yapılması
İşletmenin peşin ödenmiş vergileri varsa peşin ödenmiş vergiler 371 Dönem Kârının Peşin Ödenen Vergi ve Diğer Yükumlülükleri hesabına aktarılır. Bu işlem için yapılması gereken muhasebe kaydı şu şekildedir:


371 Dönem Kar.Peş.Öd.Vergi ve D.Yük
193 PEŞİN ÖDENEN VERGİLER VE FONLAR
Peşin ödenen vergilerin bilanço hesabına aktarılması.
Ertesi dönem yıllık beyanname verilip vergi tahakkuku alındığında dönem kârının peşin ödenen vergi ve diğer yükümlülükleri 370 nolu karşılık hesabı ile karşılaştırılarak kapatılır. Bu işlem için yapılması gereken muhasebe kaydı şu şekildedir:
370 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER KARŞILIKLARI
371 DÖNEM KÂRININ PEŞİN ODENEN VERGİ VE DİĞER YÜKÜMIÜLÜKLERİ 360 ÖDENECEK VERGİ VE FONLAR


Peşin ödenen vergi karsılığından düsülerek bakiyenin ödenecek vergilere aktarılması.


 
12.6. BİLANÇO HESAPLARININ KAPATILMASI